Kinh tế Khoa học - công nghệ

10/01/2012 - 14:17

Bảo vệ môi trường nước vùng đầm phá

TTH - Trước việc sử dụng, khai thác thiếu hợp lý, chất lượng môi trường nước đầm phá Tam Giang - Cầu Hai đang đứng trước nguy cơ suy thoái

Thực trạng chất lượng nước

Hệ thống đầm phá Tam Giang - Cầu Hai là vùng có đặc điểm môi trường tự nhiên nhạy cảm, phức tạp và dễ thay đổi; đồng thời cũng là vùng có nhiều ý nghĩa về giá trị kinh tế và môi trường. Tuy nhiên, đầm phá Tam Giang - Cầu Hai đang bị tác động tiêu cực bởi các hoạt động diễn ra trên và quanh vùng đầm phá. Việc sử dụng không gian và tài nguyên như nuôi trồng thủy sản, đánh bắt hải sản, cư trú… thiếu quy hoạch hợp lý, gây mâu thuẫn giữa sử dụng và hậu quả môi trường. Đặc biệt, nghề nuôi trồng thủy sản (nuôi tôm, nuôi cá lồng) cùng với các hoạt động khai thác bằng các dụng cụ có tính chất hủy diệt đã làm cho nguồn lợi thủy sản tự nhiên trong đầm phá cạn kiệt, gây ô nhiễm môi trường.
 
Hiện nay, dân cư vùng đầm phá Tam Giang- Cầu Hai thuộc 33 xã của 5 huyện có gần 270.000 người, chiếm khoảng 25% tổng dân số toàn tỉnh. Tỷ lệ phát triển dân số vùng đầm phá khoảng 1,8%, cao hơn so với tỷ lệ chung của tỉnh là 1,18%. Với mật độ dân số ở khu vực này ngày càng tăng cao kéo theo nhiều vấn đề gây tác động đến môi trường. Điển hình là chất thải rắn sinh hoạt xuất hiện ngày càng nhiều ở các vùng ven phá, trôi nổi trên mặt nước, đóng thành từng tầng lớp dày đặt do nhiều năm không được thu gom xử lý. Nhất là bao bì ni lông không thể tiêu hủy, tích tụ ngày một nhiều, cản trở sự lưu thông nước, trao đổi chất ở đầm phá, gây ô nhiễm rất lớn đến môi trường hệ đầm phá. Chính sự gia tăng lượng chất thải sinh hoạt xuống đầm phá trong điều kiện lưu thông nước kém khiến ô nhiễm chất hữu cơ và coliform ngày một nghiêm trọng. Trong các trận lũ, vùng đầm phá được ví như là miệng chứa vô số các loại chất thải từ vùng cao đổ về, làm ô nhiễm chất lượng nước đầm phá. Theo đánh giá các nhà chuyên môn, chính những nguyên nhân trên đã và đang làm biến đổi chất lượng nước, suy thoái tài nguyên thủy sinh vật và giảm đáng kể tính đa dạng sinh học của đầm phá. Trong tương lai, cơ hội sử dụng tài nguyên của đầm phá cũng như vùng ven biển cũng sẽ bị hạn chế và mất dần.
 

 

Với nguồn lợi thủy sản phong phú, đầm phá Tam Giang- Cầu Hai đang mang lại sự sống cho hàng ngàn hộ dân trong vùng

Ông Nguyễn Việt Hùng, Chi cục Trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh cho biết, trong chương trình quan trắc môi trường hằng năm, ngành tiến hành 2 đợt quan trắc vào mùa khô và mùa mưa trên đầm phá Tam Giang- Cầu Hai. Nhìn chung, chất lượng nước trên đầm phá là ổn, tuy nhiên vẫn tồn tại một số vùng bị ô nhiễm cục bộ. Đặc biệt, 2 chỉ tiêu quan trọng BOD5 và COD diễn biến khá phức tạp. Tại nhiều điểm, 2 chỉ tiêu này đều không đạt theo quy chuẩn Việt Nam. Nhất là tại các vùng nuôi trồng thủy sản lớn, vào mùa thu hoạch, hàm lượng BOD5 tăng cao do việc xả thải của các khu vực nuôi chưa được xử lý triệt để và không đúng theo quy hoạch, gây ô nhiễm cục bộ tại nhiều vùng trên đầm phá cũng như ven biển.

Cần những giải pháp đồng bộ

Trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, vùng biển và đầm phá có vị trí quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh quốc phòng, bảo vệ môi trường sinh thái. Đây là tiềm năng, thế mạnh để tăng trưởng kinh tế. Đề án “Phát triển kinh tế- xã hội vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai, tỉnh Thừa Thiên Huế đến năm 2020” cũng nêu rõ cần tập trung đầu tư phát triển vùng ven biển, đầm phá Tam Giang- Cầu Hai trở thành vùng đặc thù kinh tế, đồng thời là khu dự trữ môi trường sinh quyển. Chính vì vậy, việc đảm bảo môi trường sinh thái là việc làm cần thiết và cấp bách cần sự vào cuộc của nhiều phía.

Sử dụng thức ăn tạp chất để nuôi cá lồng đang gây ô nhiễm nguồn nước đầm phá

Thời gian qua, có nhiều chương trình và dự án cấp tỉnh, cấp quốc gia đã được triển khai thực hiện tại vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai. Điển hình như các chương trình nuôi tôm công nghiệp, dự án quản lý tổng hợp vùng ven bờ, các dự án phát triển cầu, cảng trên đầm phá... Một mặt các chương trình, dự án mang lại lợi ích cho người dân sống ven đầm, mặt khác cũng đã góp phần bảo tồn đa dạng sinh học của đầm phá. Đầu năm 2010, Dự án IMOLA đã hỗ trợ cho người dân tại thôn Thuận Hòa, xã Hương Phong (Hương Trà) thực hiện mô hình nuôi sinh thái, tức nuôi trồng thủy sản kết hợp trồng cây ngập mặn. Tại đây, có 2 hộ đã nuôi thử nghiệm 2 hồ xen ghép gồm tôm, cua, cá các loại kết hợp trồng cây đước, vẹt trên diện tích 1 ha. Ông Nguyễn Văn Tôn, chủ mô hình nuôi cho hay, việc nuôi tôm cá kết hợp trồng cây ngập mặn không những giữ được cơ sở hạ tầng, đê đập, mà chúng còn giúp hút chất thải trong đất, giữ được chất lượng môi trường nước và làm nơi sinh cư cho các loài cá sau khi số cây này phát triển.
 

Theo kết quả quan trắc về chất lượng môi trường nước ở đầm phá Tam Giang- Cầu Hai của nhóm nghiên cứu Viện Tài nguyên Môi trường & Công nghệ sinh học- Đại học Huế, mật độ tổng coliform trung bình trong nước đầm phá luôn vượt quá mức cho phép của QCVN 10:2008/BTNMT (1.000 MPN/100 ml). Nhất là về mùa khô, mật độ coliform tại một số điểm như đầm Cầu Hai lên đến 93.000 MPN/100 ml; đầm Sam- Chuồn hơn 85.000 MPN/100 ml và phá Tam Giang cao hơn 15.700 MPN/100 ml. Mật độ coliform trong nước đầm phá khá cao chứng tỏ nước đầm phá đang bị ô nhiễm vi khuẩn phân.

Hiện nay, chỉ riêng tại xã Hải Dương (Hương Trà) có khoảng 500 lồng nuôi cá các loại ven phá Tam Giang. Bình quân mỗi lồng nuôi khoảng 500 con. Theo ông Phan Lân, Chủ tịch Hội Nghề cá Hương Giang, xã Hải Dương mỗi ngày, cứ 1.000 con ăn hết 70 đến 80 kg thức ăn tạp chất như cá, thủy sinh... Cách nuôi này đã và đang làm ô nhiễm môi trường nước, gây nguy cơ dịch bệnh rất cao. Để khắc phục tình trạng này, thời gian qua, ngoài vận động bà con không xả rác xuống đầm phá, chi hội đã đề xuất dự án IMOLA hỗ trợ 2 loại máy: máy đùn thức ăn khô và máy bảo quản thức ăn đề phòng những lúc thời tiết thay đổi, nhằm hạn chế chất thải đổ ra đầm phá.
 
Ông Nguyễn Việt Hùng cho rằng, một trong những hướng mà ngành tài nguyên môi trường đang làm đó là nâng cao năng lực quản lý môi trường nước khu vực ven biển, đầm phá cho cán bộ từ tuyến huyện đến tỉnh. Ngành cũng đang tìm các nguồn hỗ trợ từ các dự án để nâng cao năng lực về kỹ thuật, kỹ năng quản lý cho cán bộ quản lý tài nguyên nước và môi trường các cấp. Hiện nay, vấn đề quy hoạch trong nuôi trồng thủy sản đang có nhiều bất cập. Đặc biệt, vấn đề xử lý nước thải, nước cấp cho các ao nuôi chưa được thực hiện đúng quy hoạch. Vì vậy, để vừa đảm bảo hiệu quả trong nuôi trồng thủy sản và bảo vệ môi trường sinh thái, ngành tài nguyên môi trường đang phối hợp với các ngành để xây dựng những giải pháp mang tính thống nhất, đồng bộ, vừa mang lại lợi ích kinh tế, dân sinh và đảm bảo môi trường bền vững cho vùng đầm phá, ven biển.
 

Bài, ảnh: Hoài Thương

Chia sẻ bài viết


ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP