Y tế - Sức khỏe Y tế - Sức khỏe

20/09/2011 - 08:54

Bệnh tay, chân, miệng - cách phòng ngừa

TTH - Tính đến thời điểm này bệnh tay chân miệng đã lan đến hầu hết các tỉnh thành trong cả nước làm tử vong hơn 80 trường hợp. Thừa Thiên Huế, nguồn tin từ trung tâm Y tế Dự phòng tỉnh, tính đến ngày 25/8/2011 toàn tỉnh có 60 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng.

1. Nguyên nhân gây bệnh

 
Bệnh tay, chân, miệng (Hand-Foot-Mouth Disease – HFMD) là bệnh truyền nhiễm lây từ người sang người, dễ gây thành dịch do vi rút đường ruột gây ra. Hai nhóm tác nhân gây bệnh thường gặp là Coxsackie virus A16 và Enterovirus 71 (EV71). Biểu hiện chính là tổn thương da, niêm mạc dưới dạng phỏng nước ở các vị trí đặc biệt như niêm mạc miệng, lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối. Bệnh có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm não-màng não, viêm cơ tim, phù phổi cấp dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện sớm và xử trí kịp thời. Các trường hợp biến chứng nặng thường do EV71. 
 
Bệnh lây chủ yếu theo đường tiêu hoá. Nguồn lây chính từ nước bọt, phỏng nước và phân của trẻ nhiễm bệnh.
 
Bệnh tay-chân-miệng gặp rải rác quanh năm ở hầu hết các địa phương. Tại các tỉnh phía Nam, bệnh có xu hướng tăng cao vào hai thời điểm từ tháng 3 đến tháng 5 và từ tháng 9 đến tháng 12 hàng năm.
 
Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt tập trung ở nhóm tuổi dưới 3 tuổi.
 
2. Triệu chứng lâm sàng
 
Biểu hiện sớm nhất của bệnh là sốt nhẹ, chán ăn, mệt mỏi. Đặc biệt, bệnh rất dễ nhầm lẫn với các bệnh khác như viêm da bọng nước do nhiễm khuẩn, bệnh do nhiễm siêu vi hoặc bệnh thủy đậu.
 
Trong giai đoạn cấp (1 - 2 ngày đầu) sẽ xuất hiện những nốt hồng ban đường kính vài mm nổi trên nền da bình thường, sau đó trở thành bọng nước. Ở miệng có dạng vết loét, có đường kính từ vài mm, thường ở phía trong miệng, ở trên lưỡi, tại vòm miệng hoặc ở lợi răng làm trẻ nuốt đau. Với triệu chứng này, người nhà của trẻ thường nhầm lẫn với với bệnh viêm loét miệng thông thường. Những bọng nước ngoài da này thường xuất hiện ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, cẳng chân, gối, mông hoặc ở cánh tay.
 
Trẻ nhỏ có thể có ban dạng sẩn vùng mông hoặc nơi quấn tã lót. Trong giai đoạn cấp, ngoài những dấu hiệu trên, đôi khi bệnh kèm theo triệu chứng như nổi hạch ở cổ, hạch dưới hàm, ho, sổ mũi, tiêu chảy, buồn nôn và nôn.
 
Trong trường hợp nặng (nhưng tỉ lệ rất hiếm), khi vi rút gây bệnh xâm nhập hệ thần kinh trung ương, sẽ xuất hiện triệu chứng rối loạn tri giác như lơ mơ, li bì, mê sảng hay co giật. Trẻ có thể tử vong hoặc hồi phục sau một thời gian điều trị nhưng để lại di chứng rối loạn tâm thần kinh kéo dài.
 
3. Điều trị
 
Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chỉ điều trị triệu chứng, tùy theo từng giai đoạn của bệnh mà bác sĩ can thiệp cho phù hợp. Cần phải theo dõi sát, phát hiện sớm và điều trị biến chứng. Bảo đảm dinh dưỡng đầy đủ, nâng cao thể trạng.
 
4. Dự phòng
 
Đến nay vẫn chưa có biện pháp dự phòng đặc hiệu, nhưng nguy cơ lây nhiễm có thể giảm đáng kể nếu thực hiện tốt các biện pháp sau:
 
Vệ sinh cá nhân như rửa tay thường xuyên, đặc biệt sau mỗi lần thay tã cho trẻ.
 
Rửa sạch các dụng cụ, vật dụng, đồ chơi có thể nhiễm virus bằng nước và xà phòng, rồi khử trùng bằng chloramin B 2%.
 
Hạn chế tối đa tiếp xúc trực tiếp như hôn, sử dụng chung các dụng cụ với trẻ bị bệnh hoặc người bệnh và áp dụng một số biện pháp hạn chế bệnh lây truyền theo đường phân, miệng như ăn chín, uống sôi.
 
Cách ly trẻ bệnh tại nhà. Không đến nhà trẻ, trường học, nơi các trẻ chơi tập trung trong 10-14 ngày đầu của bệnh. Tuy nhiên không ngăn chặn hoàn toàn được dịch. Có thể có làm giảm phơi nhiễm cho trẻ em khác nếu cách ly những trẻ có mụn dập trong miệng, chảy nước mũi, lòng bàn chân, bàn tay có mụn dập vỡ.
 
Bạn hãy nhớ rửa tay
- Trước, sau khi nấu ăn, và chuẩn bị thức ăn.
 
- Trước khi ăn, sau khi đi đại tiện, tiểu tiện.
 
- Khi tay bẩn.
 
- Phải rửa tay thường xuyên khi trong gia đình có người ốm, bệnh.
 
Cách rửa tay đúng
 
- Đầu tiên làm tay ướt toàn bộ và dùng dung dịch xà phòng hoặc xà phòng bánh. Đặt bánh xà phòng vào giá, để ráo nước và khô.
 
- Cọ, xoa 2 bàn tay vào nhau kỹ và bảo đảm rửa hết các kẽ ngón tay, móng tay.
 
- Tiếp tục cọ rửa kỹ trong 10-15 giây. Cọ rửa kỹ và xà phòng sẽ giúp diệt và loại bỏ hết các mầm bệnh bám dính trên tay.
 
- Xả nước kỹ và lau khô hoặc sấy khô tay.
 
Các bước lau rửa sạch các dụng cụ, bề mặt và khử trùng
 
- Phải dùng găng tay cao su khi lau dọn chất nôn, phân, đặc biệt khi tay bạn có vết xước hoặc gia đình bạn có người bệnh.
 
- Đầu tiên, lau các bề mặt (mặt bàn, mặt ghế, sàn nhà) bằng xà phòng và nước hoặc các chất tẩy rửa khác.
 
- Sau khi lau sạch, bạn có thể dùng hóa chất khử trùng như dung dịch chloramin B 5% thoa đều trên các bề mặt đó và giữ trong vài phút.
 
- Lau lại các bề mặt bằng khăn giấy dùng một lần hoặc khăn bàn. Nếu dùng khăn bàn phải giặt khăn sau khi sử dụng.
 
- Để các dụng cụ lau và tiệt trùng xa khỏi tầm tay trẻ em.
 
- Phải, thậm chí ngay cả khi bạn dùng găng tay, bạn nên rửa tay sau mỗi lần lau rửa và khử trùng.

TS.BS. Nguyễn Đức Hoàng

Chia sẻ bài viết


ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP