13/06/2015 - 11:19

Chỉ cải tạo Đập Đá thôi chưa đủ

TTH - Như Ý từng là một trong những dòng sông đẹp nhất xứ Huế. Nhưng nay, với người dân cả cuộc đời gắn với dòng sông này thì “nước sông chẳng đẹp như tên chút nào”. Tương lai nào cho dòng sông luôn là vấn đề được người dân quan tâm, mong mỏi.

Sông Như Ý, bên Phú Mỹ xây kè, bên Thủy Vân là bờ xanh

Ô nhiễm

Sông Như Ý có từ trên 300 năm trước, khi các chúa Nguyễn cho đào nối các kênh rạch thành dòng liên tục nối sông Hương với sông Lợi Nông đổ ra đầm Hà Trung, thuộc phá Tam Giang, để tạo ra sông Như Ý. Một thời gian dài, Như Ý được dùng để phục vụ nhu cầu vận tải, du lịch và chia lũ cho sông Hương. Nhưng nay, nhắc đến Như Ý, ngoài khoảng 1km đoạn qua cầu Ngói Thanh Toàn và trụ sở UBND xã Thủy Thanh (thị xã Hương Thủy) thường xuyên trong xanh; còn lại người ta chỉ nhớ đến dòng sông với hình hài của màu nước ô nhiễm, bèo tây ken dày, rác và những bến nước heo hắt buồn. Có đoạn, người dân cũng đã lợi dụng sự bồi lắng của dòng sông để làm hàng quán, khoanh ô trồng rau muống, khoai môn, đậu…

Tránh cái nắng như đổ lửa dưới bóng mát bên dòng sông Như Ý, ông Nguyễn Đức Duy (thôn Công Lương, xã Thủy Vân, thị xã Hương Thủy) tiếc nuối: “Hồi xửa hồi xưa người ta mới dùng đến nước sông ni, chừ thì có mô nữa. Phần đã có nước máy, phần nước sông ô nhiễm, ngứa ngáy rứa, ai mà dám”. Ông Duy chỉ tay về một đoạn sông dài khoảng 50m thưa bèo tây trước mặt, nói thêm: “Có được như ngày ni là nhờ Thủy Vân mới huy động dân vớt bèo cách đây hơn một tuần. Khoảng 2-3 ngày chi nữa là phía bên Phú Mỹ (Phú Vang) cũng vớt, chắc khi đó sẽ đỡ hơn phần nào”.

Về đến Thủy Thanh, chúng tôi bắt chuyện với ông Văn Bạc Mẫu, lão nông hơn 70 tuổi này rổn rảng: “Tên hắn đẹp mà nước hắn có đẹp mô nà. Bèo dày, nước thúi, không làm chi trên sông được”. Hỏi về một niềm mong cho dòng Như Ý, ông nhanh nhẹn: “Chỉ có khi nước thường xuyên chảy ra đây thì sông mới sạch, bèo cũng mới hết. Mà cũng phải nói người dân sống dọc bên sông dừng vứt rác, vứt xác súc vật chết xuống sông. Cuộc tiếp xúc cử tri rồi họp dân chi bà con cũng có ý kiến nhưng chưa thấy chi thay đổi hết”.

Cần nhưng chưa đủ

Năm 1917, Đập Đá được đắp ngăn đầu nguồn sông Như Ý chỗ nối vào sông Hương để ngăn mặn vào mùa hạn, cũng là lúc dòng Như Ý bắt đầu trở nên tù hãm và theo năm tháng thì lòng sông bị thu hẹp dần. Con sông cũng mất luôn chức năng vận tải, du lịch… Chính vì vậy, năm 2014, UBND tỉnh có quyết định phê duyệt đầu tư hơn 19 tỷ đồng để thực hiện dự án xây dựng công trình cải tạo Đập Đá, hiện dự án đang được triển khai thực hiện. Một trong những mục tiêu quan trọng của dự án này là nhằm cải thiện môi trường, chất lượng nước và bổ sung nguồn nước tưới cho đất nông nghiệp trên toàn bộ hệ thống sông Như Ý. Đây cũng là điều mà người dân ở các địa phương Thủy Vân, Phú Mỹ, Thủy Thanh, Phú Hồ… phía hạ nguồn mong mỏi với hy vọng nước dòng Như Ý thoát được cảnh ao tù nước đọng, ô nhiễm kéo dài.

Liên quan đến một số công trình xây dựng dọc sông Như Ý, đoạn đi qua xã Thủy Thanh có 28 công trình lớn nhỏ, trong đó có những công trình xây dựng từ trước năm 1975. Chính quyền xã đang tích cực đang xử lý, tháo dỡ những công trình trái phép để trả lại không gian cảnh quan cho bờ sông, đồng thời ngăn chặn hoàn toàn việc xây dựng mới, không để phát sinh thêm. Đối với Thủy Vân, từ năm 1997 đến nay, chính quyền địa phương kiên quyết không cho người dân thuê đất dựng quán kinh doanh dọc ven sông, nhằm hạn chế lượng rác thải từ các điểm kinh doanh này, cũng như tránh việc lấn chiếm không gian bờ sông.

Tuy nhiên, vì oằn mình trong tù túng quá lâu, nhiều đoạn sông Như Ý hiện nay không còn là sông nữa, vì đã bị ken dày bởi lục bình, lau sậy và ruộng rau màu của người dân. Thậm chí, có nơi người dân còn cơi nới hàng quán. Chính vì vậy, với Như Ý hiện nay, nếu chỉ được quan tâm đến dòng nước lưu thông thôi thì chưa đủ, mà còn hàng loạt vấn đề cũng cần được giải quyết, như nạo vét lòng sông, giải phóng hai bên bờ và xây kè bảo vệ…

Nỗ lực cải thiện hình ảnh của dòng sông Như Ý, nhiều năm qua UBND tỉnh đã giao Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn xây dựng phương án phòng hạn; trong đó, Như Ý là một trong những sông chính hàng năm đều được nạo vét khơi thông nhằm chuyển nước từ hồ Truồi và sông Hương để cấp nước sản xuất cho các xã phía Nam TP Huế, thị xã Hương Thuỷ và huyện Phú Vang. Đồng thời, chỉ đạo các địa phương liên quan có biện pháp giải quyết vấn đề về rác thải.

Theo ông Nguyễn Ích Ánh, Phó Chủ tịch UBND xã Thủy Thanh, để sông Như Ý, vừa phát huy hiệu quả kinh tế, vừa tạo cảnh quan môi trường thì cần có kinh phí để đầu tư kè chống sạt lở ở những vị trí trọng yếu, di dời một số công trình xây dựng dọc bờ sông và tiến hành nạo vét lòng sông. “Dòng sông này liên quan đến nhiều địa phương khác nhau nên quan trọng là cần có sự chỉ đạo thống nhất của UBND tỉnh để đảm bảo rằng, các địa phương hai bên bờ sông phối hợp tốt việc không xả nước thải, rác và không lấn chiếm bờ sông, cản trở dòng chảy”, ông Nguyễn Ích Ánh nhấn mạnh.

Bài, ảnh: Đồng Văn

Chia sẻ bài viết


ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP