25/07/2013 - 05:40

Chiếc hầm bí mật

TTH - Chỉ vài tháng sau ngày giải phóng, một hôm tôi phát hiện ở nhà o Nàng trong xóm đang tập tụ đông người. Tò mò, tôi cùng bọn trẻ chạy vội tới xem. Thì ra, đó là một căn hầm bí mật vừa được dỡ lên. Thời điểm năm 1968, gia đình o Nàng là một cơ sở nuôi giấu những chiến sĩ cách mạng trong xã Thủy Phương (Hương Thủy) quê tôi, nổi tiếng là địa phương anh hùng trong kháng chiến chống Mỹ. Sau đó vì lý do nhiệm vụ, căn hầm không sử dụng. Sáu bảy năm đất lấp đầy, bây giờ giải phóng, người ta tổ chức tháo dỡ. Lần đầu tiên trong đời tôi thấy những hiện vật cá nhân của những người chiến sĩ nằm hầm bí mật. Tất cả hầu như còn nguyên vẹn. Mọi người thầm thì với nhau rất nhiều điều. Thỉnh thoảng có tiếng cười bật lên khi phát hiện một hiện vật nào đó, gợi nhớ về hình ảnh chủ nhân của nó.

Sau này đọc nhiều tài liệu sách vở, tôi mới hay ở Thừa Thiên Huế sáng kiến làm hầm bí mật có từ thời kháng Pháp và xuất hiện lần đầu tiên ở huyện Quảng Điền và Phú Vang. Đó là hai địa phương không có núi rừng. Để bảo đảm cho những cán bộ đã lộ mặt có thể họat động trong vùng địch kiểm soát, người ta đã nghĩ cách làm ra những căn hầm bí mật. Cụ Hoàng Anh, nguyên Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ trong hồi ký “Quê hương và cách mạng” kể rằng, người đào hầm bí mật đầu tiên là một đồng chí có tên là Đãi, Bí thư xã Quảng Đại. Đầu tháng 2-1947, khi Pháp đánh chiếm Quảng Điền, đồng chí Đãi đã nghĩ ra cách đào một hầm bí mật bên bờ sông có miệng hầm ở sâu dưới nước để bám đất, bám dân, tránh giặc và chiến đấu. Lần đầu khi quân địch ập tới