Kinh tế Khoa học - công nghệ

29/01/2012 - 10:02

Cỏ Vetiver một “nhà máy sinh học”

TTH - Là người khá am tường về nhiều loài thực vật, PGS.TS Nguyễn Khoa Lân ví cây cỏ vetiver mà đặc biệt là tính năng của bộ rễ như một "nhà máy sinh học". Chúng không phải là thứ cỏ dại đơn thuần, mà còn có tác dụng làm sạch môi trường nước, đất rất hữu hiệu.

Thêm một “công trình” mới

Ngoài sáng kiến, nỗ lực và sự đầu tư của tác giả, đề tài nghiên cứu về khả năng sinh trưởng, phát triển và xử lý nước thải cao su từ cây cỏ vetiver của Lê Thị Thu Phương được xem là một phương pháp mới, rất thiết thực và có triển vọng trong việc đáp ứng nhu cầu xử lý ô nhiễm môi trường trên diện rộng.
 
 
Theo lý giải của Thu Phương, việc chọn đề tài nghiên cứu về khả năng xử lý nước thải của cỏ vetiver xuất phát từ nhiều lý do: Thứ nhất vì đề tài đáp ứng được nhu cầu thực tế. Tại nơi cô đang sống và làm việc, thực trạng ô nhiễm môi trường nước và không khí do một nhà máy chế biến mủ cao su gây ra vẫn tồn tại từ nhiều năm đã ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất của nhân dân trong vùng. Nếu nghiên cứu thành công, đây sẽ là phương pháp mới để nhà máy kế thừa áp dụng. Lý do thứ hai là cỏ vetiver từ lâu được biết đến là loài thực vật có nhiều đặc tính ưu việt trong xử lý môi trường ô nhiễm, được nhiều nước trên thế giới cũng như một số địa phương trong nước chọn dùng.
 
Sau hơn một năm bắt tay nghiên cứu và trồng thử nghiệm cỏ vetiver bằng phương pháp thủy canh tại hồ nước thải của một cơ sở chế biến mủ cao su, kết quả cho thấy, cỏ vetiver có khả năng hấp thu các chất dinh dưỡng với mức độ cao. Kết quả sau xử lý, nhiều thông số ô nhiễm giảm đáng kể như chỉ tiêu BOD, COD... 
 
Nói đến công dụng của cỏ vetiver, Thu Phương khẳng định, nếu ứng dụng loài cỏ này để xử lý nước thải ô nhiễm, hạn chế mùi tại Nhà máy chế biến tinh bột sắn ở Phong An (Phong Điền) sẽ rất khả thi. Có đặc tính hấp thu và thích nghi với nồng độ chất dinh dưỡng cực cao, nên bằng phương pháp thủy canh, cỏ vetiver còn có thể áp dụng xử lý nước thải tại các cơ sở chế biến nhỏ lẻ ở các hộ gia đình, làng nghề, thậm chí ở các khu công nghiệp tập trung. Thu Phương tiết lộ, hiện, cỏ vertiver đang được trồng trên những bè nổi theo phương pháp thủy canh để xử lý nước thải tại một Nhà máy chế biến mủ cao su ở Quảng Trị. Sau khi nghiên cứu thành công, nguyện vọng lớn nhất của Thu Phương là công trình của mình được ứng dụng rộng rãi để xử lý nguồn nước ô nhiễm tại các cơ sở sản xuất.
 

Lê Thị Thu Phương kiểm tra kết quả trồng thí nghiệm cỏ vetiver
trước khi đưa ra trồng thực nghiệm trong nước thải cao su

 
Loài cỏ đa năng
 
Cỏ vetiver còn được gọi là cỏ hương bài hoặc cỏ hương lau. Đây là giống cỏ ngoại nhập đã được nhân, trồng tại nhiều địa phương từ hàng chục năm nay. Ở Thừa Thiên Huế, một số làng nghề đã đưa giống cỏ này vào trồng thử nghiệm bằng cách kết bè trồng thủy canh hoặc trồng trực tiếp trong đất để xử lý nguồn nước thải ô nhiễm. Ngoài tác dụng xử lý ô nhiễm môi trường đất, nước, cỏ vetiver còn được trồng để chống xói lở đất nhờ có bộ rễ chùm mọc đâm thẳng và ăn sâu vào trong đất. Tại một số đoạn dọc bờ sông Hương qua địa bàn xã Hương Hồ (Hương Trà), Thủy Bằng (Hương Thủy), Quảng Phú, Quảng Thọ (Quảng Điền), một số đơn vị đã trồng loài cỏ này để chống sạt lở bờ sông. Hay mới đây, từ khả năng hấp thu các chất thải rắn, kim loại... của cây cỏ vetiver được nhiều nhà nghiên cứu khẳng định, một số chuyên gia về môi trường định hướng trồng thử nghiệm loài cây này tại khu vực sân bay A So (A Lưới) để xử lý môi trường đất bị nhiễm chất độc hóa học dioxin.
 
 
Hiện nay, ô nhiễm môi trường nước được quan tâm nhiều nhất bởi hầu hết các hoạt động sản xuất và sinh hoạt đều tạo ra nước thải chứa nhiều chất độc hại. Hơn nữa, khi các chất hữu cơ trong nước thải phân hủy sẽ là nguồn gốc tạo ra các khí như amoniac, hydrosunphua, các axít bay hơi... gây ra mùi hôi thối rất khó chịu và độc hại cho môi trường sống. Quá trình xử lý môi trường nước của loài cỏ này được ví như một vòng tuần hoàn khép kín, xử lý chất thải hiệu quả mà không mang lại ảnh hưởng xấu hoặc biến đổi bất lợi khác cho môi trường; không cần đến sự can thiệp trực tiếp của con người, chi phí thấp, áp dụng đơn giản.
 

Bè cỏ vetiver tại hồ chứa nước thải Nhà máy chế biến cao su
Tân Lâm - Quảng Trị sau khi trồng được 1 tuần

 
Từ kết quả nghiên cứu khả năng xử lý nước thải ô nhiễm của loài cỏ vetiver, một lần nữa khẳng định tính ưu việt của thực vật khi ứng dụng phương pháp sinh học để xử lý ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, nhiều nhà nghiên cứu còn trăn trở bởi những thành quả khoa học vẫn chưa đến được tay người cần sử dụng. PGS.TS Nguyễn Khoa Lân không ít lần băn khoăn: “Đáng lý ra, các doanh nghiệp sản xuất gây ô nhiễm môi trường phải bắt tay với các nhà khoa học, nhà nghiên cứu để “đặt hàng”. Mục đích của nghiên cứu khoa học là phục vụ trực tiếp cho nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Những công trình nghiên cứu liên quan đến bảo vệ môi trường lại đang được nhiều nhà chuyên môn lựa chọn. Nhưng một thực tế đáng buồn là đa phần kết quả nghiên cứu vẫn còn mang tính thử nghiệm. Nguyên nhân không phải bởi chi phí cao hay cách ứng dụng khó, mà cốt yếu là do các đơn vị sản xuất chưa thật sự quan tâm. Hầu như họ chỉ chú trọng đến những lợi nhuận đong đếm được bằng tiền mà bỏ quên trách nhiệm phải bảo vệ môi trường”.
 

Hoài Thương

Chia sẻ bài viết


ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP