Kinh tế Nông nghiệp - Nông thôn

16/06/2014 - 11:17

Kỹ thuật chế biến và sử dụng một số loại thức ăn trong chăn nuôi trâu, bò

TTH - Nếu áp dụng một số phương pháp ủ có thể biến các phụ phế phẩm nông nghiệp như: rơm rạ, lá sắn..., sau thu hoạch thành nguồn cung cấp chấp xơ và dinh dưỡng rất tốt cho trâu bò, nhất là trong mùa đông.

1. Kỹ thuật chế biến rơm lúa bằng phương pháp ủ urê và vôi

Rơm rạ khô giá trị dinh dưỡng thấp, tiêu hoá kém và trâu bò không ăn được nhiều. Bằng các phương pháp chế biến làm rơm ướt, mềm, tăng giá trị dinh dưỡng, tăng khả năng tiêu hóa và ngon miệng. Rơm ủ theo phương pháp này còn cung cấp cho trâu bò nguồn đạm phi protein rất có lợi cho vi sinh vật dạ cỏ, vì vậy có ý nghĩa khoa học và ý nghĩa kinh tế lớn.
Nguyên liệu: Rơm khô: 100kg; urê: 2,5kg; vôi đã tôi: 0,5kg; muối ăn: 0,5kg; nước sạch: 70- 80 lít. Urê, vôi, muối được hòa vào 70 - 80 lít nước cho tan đều.
Dụng cụ: Túi nilon dày hoặc bao tải được bọc, lót nilon, xô to 1 cái để hòa tan urê; vôi, muối; ô doa: 1 chiếc, hoặc dùng gáo nhựa dội qua rổ thưa.
Cách ủ:
- Trên sân sạch hoặc trên tấm nilon trải từng lớp rơm dày khoảng 15 - 20cm.
- Tưới nước đã hòa tan urê, vôi, muối cho thấm ướt đều từng lớp rơm, không dội quá nhiều làm nước urê chảy đi gây lãng phí.
- Sau đó cho rơm vào hổ ủ hay các túi nilon, nén thật chặt rồi buộc chặt. Đặt các bao rơm ở nơi sạch sẽ, tránh nắng, mưa.
Cách cho ăn.:
- Rơm ủ sau 7 - 10 ngày bắt đầu lấy ra cho trâu, bò ăn. Rơm ủ có chất lượng tốt có màu vàng đậm, mùi urê, không có mùi mốc, rơm ẩm, mềm. Sau khi lấy ra phải buộc kín miệng túi ngay.
- Nên tập cho trâu bò ăn như sau:
+ Lấy rơm ủ ra, phơi trong mát khoảng 1 tiếng đồng hồ để mùi urê bay bớt.
+ Nên trộn thêm 1-2kg cỏ xanh lên lớp trên để hấp dẫn trâu bò, làm như vậy chừng 2-3 ngày. Nên cho ăn trong máng hay thúng, rổ cho sạch sẽ trâu bò sẽ ăn được nhiều và ít bỏ thừa.
- Cho ăn càng nhiều càng tốt, hàng ngày cần chăn thả để trâu, bò có đủ lượng thức ăn xanh cần thiết. Nên cho ăn thường xuyên trong mùa đông sẽ đạt hiệu quả cao.
2. Kỹ thuật chế biến thức ăn bằng phương pháp ủ chua
a. Phương pháp ủ chua thân cây lạc
- Thân cây lạc sau khi thu hoạch củ được làm sạch, không rửa nước, cắt bỏ phần gốc già; sau đó băm nhỏ đến 3-4cm. Phơi dưới bóng mát để bay bớt hơi nước, tiến hành ủ ngay trong ngày.
- Khi ủ, cần bổ sung tinh bột muối ăn theo tỷ lệ sau: Cứ 100kg thân lá lạc cần bổ sung 6-7kg bột sắn (cám hoặc bột ngô; 0,5kg muối ăn).
Chuẩn bị hố ủ:
+ Dùng hố đất hoặc bể xi măng cũ, ở nơi cao ráo, để nước không thấm vào. Với hố ủ là 1m³ sẽ ủ được 400-500kg.
  - Thân lá lạc ủ chua trong điều kiện không có không khí, nên cần đầm nén thật chặt; thành hố ủ cần lót nilon cho thật kín và tránh nước thấm vào.
 + Hố đất tròn có đường kính 1m, sâu 1m và đắp cao thêm 0,4m. Có dung tích 1,1m³ và ủ được khoảng 440-480kg thân lá lạc.
Tiến hành ủ:
 + Kể từ lúc thu hoạch cây lạc đến lúc băm xong và ủ không nên để lâu quá lá lạc sẽ bị hỏng, chất lượng giảm.
+ Cho từng lớp dày chừng 10-15cm, rắc đều bột sắn đã trộn với muối theo tỷ lệ lên lớp thân cây lạc rồi dùng chân nén kỹ, nén càng kỹ càng tốt.
+ Khi hố ủ đã thật đầy, ta che phủ hố ủ bằng lá chuối tươi hay bao tải dứa hoặc ni lông v.v... che kín và lấp 1 lớp đất dày 40-50cm. Đầm nén thật chặt lớp đất và tạo thành mai rùa để nước mưa không thấm vào hố ủ.
- Sau khi ủ 3-5 ngày cho thêm đất và nén chặt, dùng rơm rạ phủ lên trên 1 lớp dày 50-60cm để che mưa.
Cách cho gia súc ăn:
    + Ủ sau 30 - 50 ngày có thể dùng cho gia súc ăn. Nếu chưa cần dùng đến có thể để lâu hơn (5- 10 tháng) chất lượng vẫn tốt.
+ Thân lá lạc ủ chua có màu vàng nhạt, mềm hơi đàn hồi, mùi như mùi dưa muối là chất lượng tốt. Nếu thân lá lạc ủ có màu đen thẫm, ủng nát, mùi khó ngửi v.v... là chất lượng kém, bị hư hỏng.
+ Khi cho gia súc ăn có thể gỡ bỏ lớp đất che phủ, lấy ra từng lớp, lấy xong phải che, đậy kín ngay bằng nilon.
+ Chú ý không nấu chín thức ăn ủ vì sẽ làm mất vitamin và các chất dinh dưỡng khác.
+ Trâu bò đang cày kéo mỗi ngày cho ăn 10-15kg và ăn thêm cỏ xanh, rơm. Trong mùa đông: 5-6kg/ngày, ăn thêm rơm, chăn thả.
b. Kỹ thuật ủ chua ngọn và lá sắn
Ngọn lá sắn tươi có chứa độc tố, nếu gia súc ăn nhiều sẽ bị ngộ độc và có thể gây chết.
- Ủ chua ngọn lá sắn loại bỏ gần như hoàn toàn độc tố, lại dự trữ được lâu dài; trâu bò thích ăn, chóng lớn.
- Có thể thu ngọn lá sắn (bẻ đến phần còn lá xanh) trước khi thu hoạch củ 20-30 ngày không hề ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng củ sắn.
- Một sào sắn có thể thu được 200 - 250kg ngọn lá sắn tươi. Đây là nguồn thức ăn có giá trị cho chăn nuôi.
Phương pháp ủ chua:
- Ngọn lá sắn thu về cần phải đập dập phần thân cây (phần ngọn), băm nhỏ 3-4cm.
- Cứ 100kg ngọn lá sắn cần bổ sung: 5-6kg bột sắn hay cám gạo hoặc bột ngô và 0,5kg muối ăn.
- Phương pháp chuẩn bị hố ủ và cách ủ, cách sử dụng tương tự như ủ chua đối với cây lạc
- Sử dụng cho trâu, bò: Trong mùa đông (không phải cày kéo): 4-5kg/ngày, cho ăn thêm rơm và chăn thả. Trong vụ cày kéo cho ăn: 10-12kg/ngày cùng với cỏ xanh và rơm.
3. Một số lưu ý khi sử dụng thức ăn cho trâu, bò
- Thức ăn tinh không bị ôi mốc, nên cho ăn sống là tốt nhất. Trâu, bò chưa ăn thức ăn tinh bao giờ, cần tập cho chúng làm quen với thức ăn tinh, cho ăn theo định mức. Phòng bệnh tiêu chảy do ăn nhiều thức ăn lạ.
- Đối với các loại thức ăn ủ, trâu bò chưa ăn quen, cần tập cho chúng làm quen với thức ăn mới.
- Thức ăn xanh chứa nhiều nước cần phải phơi qua cho bay bớt nước rồi mới cho trâu bò ăn. Cỏ non, nhiều nước không nên cho trâu bò ăn quá nhiều, phải cho ăn thêm rơm, cỏ khô phòng bệnh chướng hơi dạ cỏ.
- Nên bổ sung thêm muối ăn nhằm tăng cường khả năng tiêu hóa cho trâu bò.

Hoàng Anh

Chia sẻ bài viết


ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP