Kinh tế Khoa học - công nghệ

18/07/2013 - 10:52

Ngày cuối cùng của làng nghề vôi hàu Lăng Cô

TTH - Không lâu nữa, điểm đen gây ô nhiễm của làng nghề vôi hàu Lăng Cô sẽ ra khỏi danh sách Quyết định 64 của Thủ tướng Chính phủ, sớm trả lại cảnh quan môi trường cho vịnh đẹp thế giới Lăng Cô.

Từ giã nghề nung vôi

Đầu tháng 7, chúng tôi trở lại làng nghề vôi hàu tại thị trấn Lăng Cô. Khác với hình ảnh khói bụi bay mù trời, những chiếc máy nổ xình xịch nghiền vỏ hàu thì nay trở nên yên ắng. Những lán trại đang được tháo dỡ dần. Thế là suốt mấy chục năm thăng trầm, nghề nung vôi hàu ở Lăng Cô đến hồi kết. Chị Trần Thị Tuyết, chủ lò nung vôi ở thôn Lập An, thị trấn Lăng Cô thổ lộ: “Chúng tôi đề xuất cho kéo dài thêm thời gian để nung hết vỏ hàu hiện có, nhưng lần này chính quyền địa phương quyết liệt thực hiện bồi thường và xóa bỏ dứt điểm các lò nung vôi. Tuy vậy, chúng tôi vẫn đồng tình hưởng ứng vì chủ trương này đã thông báo về các hộ sản xuất từ cách đây gần 2 năm”.

 

Các thuyền khai thác vỏ hàu vẫn được phép tiếp tục hành nghề

Từ năm 2007, thực hiện kế hoạch xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng theo Quyết định 64 của Thủ tướng Chính phủ, trong đó có làng nghề vôi hàu Lăng Cô, chính quyền địa phương đã di dời làng nghề từ mặt tiền Quốc lộ 1A đến khu vực Trường Đồng, đầm Lập An, thị trấn Lăng Cô để tiếp tục duy trì làng nghề, nhưng vẫn không khả thi. Để giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường, chính quyền địa phương nhiều lần tìm kiếm phương án giải quyết. Cuối cùng, phương án chuyển đổi nghề và xóa bỏ hoạt động nung vôi đã được chọn để thực thi. Năm 2012, trên cơ sở đề án đã được xây dựng, UBND tỉnh phê duyệt dự án hỗ trợ chuyển đổi nghề và chấm dứt hoạt động sản xuất vôi hàu tại thị trấn Lăng Cô. Tổng mức đầu tư là 3,501 tỷ đồng; trong đó, nguồn ngân sách cấp từ nguồn vốn sự nghiệp môi trường là 3 tỷ đồng, còn lại từ nguồn vốn huy động hợp pháp khác.

Có 18 lò vôi thuộc 9 hộ với gồm 82 lao động trực tiếp và 181 lao động ăn theo được hỗ trợ bằng tiền, lương thực, đào tạo nghề, giáo dục. Ngoài ra, có 9 hộ được hỗ trợ kỹ thuật về xây dựng và chuyển giao các mô hình sản xuất nông nghiệp. Việc chuyển đổi nghề chỉ áp dụng đối với những chủ lò và lao động nung vôi. Theo chỉ đạo của tỉnh, việc khai thác hàu vẫn được tiếp tục và không nằm trong kế hoạch chuyển đổi nghề như theo đề xuất phương án ban đầu của huyện. Thống kê đến nay, còn 34 chiếc thuyền đang khai thác vỏ hàu với 180 lao động trên thuyền.

Tìm hướng đi mới

Nhiều ý kiến đồng tình với chủ trương vẫn tiếp tục cho khai thác hàu trên đầm Lập An, bởi đây là nguồn tài nguyên và là nguồn sinh kế của hàng chục hộ dân. Mặt khác, hoạt động này không làm ảnh hưởng đến môi trường. Theo điều tra, khảo sát của cơ quan chuyên môn, trữ lượng hàu trên đầm Lập An còn khoảng 1,8 triệu tấn. Hiện nay, rất nhiều địa phương như Quảng Điền, Phú Vang, Phú Lộc có diện tích nuôi tôm tương đối lớn nên rất có nhu cầu về vôi hàu. Ngoài ra, các thị trường ngoại tỉnh như Quảng Trị, Quảng Nam, Đà Nẵng lâu nay vẫn luôn là khách hàng “thân thiết” của làng nghề. Bình quân mỗi ngày, sản lượng vỏ hàu khai thác được xuất bán cho các thị trường khoảng 50m3.

Chủ trương bồi thường, chuyển đổi nghề được người dân đồng tình ủng hộ. Song, nhiều người còn rất trăn trở và tiếc nuối khi làng nghề chấm dứt, bởi lợi nhuận từ hoạt động này khá lớn so với nghề khác. Những hộ dân khai thác hàu cho biết, bình quân 1 ngày làm từ 5 giờ sáng đến 9 giờ sáng, 1 thuyền khai thác thu lãi được từ 800 ngàn đến 1,2 triệu đồng. Một công lao động được trả 400 ngàn đồng trong 4 giờ làm. Riêng đối với lò sản xuất vôi hàu, bình quân 1 ngày, 1 lò thu lãi hơn 1 triệu đồng. Chị Nguyễn Thị Minh, lao động ăn theo tại làng nghề vôi hàu Lăng Cô cho biết, trước nay, bình quân mỗi ngày chị kiếm được khoảng 200 ngàn đồng từ việc thợ phụ và buôn bán nước giải khát. Chắc chắn sau khi dẹp bỏ làng nghề, nguồn thu nhập sẽ giảm xuống.

Ông Nguyễn Quang Danh, một trong những lao động ở làng nghề vôi hàu Lăng Cô:
 
Với số tiền được hỗ trợ, chúng tôi e rằng về lâu dài cuộc sống sẽ rất bấp bênh nếu đồng vốn này không được sử dụng hợp lý. Mặt khác, trữ lượng hàu còn rất nhiều, trong khi nhu cầu thị trường về vôi hàu ở các tỉnh Quảng Trị, Quảng Nam, Đà Nẵng khá lớn, nên sản phẩm vôi hàu vẫn còn tiềm năng tiêu thụ. Chúng tôi có nguyện vọng được thành lập HTX và được cấp quyền khai thác hàu, đồng thời được hỗ trợ đầu tư một cơ sở nung vôi tập trung tại vị trí thích hợp với đầy đủ máy móc kỹ thật tiên tiến, không gây ô nhiễm môi trường để trực tiếp sử dụng hàu do HTX khai thác cung ứng và nung vôi hàu tại chỗ. Như vậy, lợi nhuận sẽ cao hơn và đầu ra tiêu thụ được quanh năm. Bởi, hiện nay, nếu chỉ bán vỏ hàu tươi, khách hàng chỉ thu mua theo mùa vụ như trước mùa tôm, xuống đồng. Nếu thành lập được HTX vừa khai thác, vừa sản xuất vôi, chúng tôi có thể giải quyết việc làm cho khoảng 100 lao động địa phương với mức thu nhập ổn định.
 
Ông Trần Văn Minh Quân, Phó phòng Công thương huyện Phú Lộc:
 
Trong phương án của huyện thời gian tới, chúng tôi có kế hoạch đề nghị các thuyền khai thác tìm kiếm thị trường, thành lập HTX thu mua để tiêu thụ vỏ hàu khai thác được. Về lâu dài, chúng tôi có kế hoạch kêu gọi nhà đầu tư trang bị công nghệ sản xuất hiệu quả, được Sở Khoa học và Công nghệ thẩm định đạt tiêu chuẩn về môi trường trước khi cấp phép hoạt động. Đồng thời, chúng tôi sẽ xin ý kiến của tỉnh chọn vị trí nung vôi nằm ngoài Khu Kinh tế Chân Mây- Lăng Cô. Dự kiến, địa điểm lò nung vôi có thể nằm ở xã Xuân Lộc, cách xa khu dân cư. Theo tính toán, nếu sản phẩm vỏ hàu được nung thành vôi rồi đưa ra thị trường thì có giá trị lớn hơn, giá thành cao hơn. Phương án này được triển khai sẽ có nhiều cái lợi, đó là sẽ giải quyết việc làm cho nhiều lao động với mức thu nhập khá, chính quyền địa phương có được nguồn thu ngân sách và người nông dân trên địa bàn tỉnh có được sản phẩm vôi ổn định, giá thành rẻ.
 
Ông Trịnh Cao Phong, cán bộ Văn phòng UBND thị trấn Lăng Cô:
 
Quan điểm của chính quyền địa phương là muốn dẹp bỏ hoàn toàn hoạt động nung vôi hàu trên địa bàn thị trấn Lăng Cô. Nếu sau này, hoạt động này được phục hồi trở lại với máy móc sản xuất đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường, chúng tôi mong muốn di dời cơ sở ra khỏi địa phương, đến những nơi xa khu dân cư, ngoài phạm vi Khu kinh tế Chân Mây- Lăng Cô, khu du lịch đầm Lập An. Có như vậy mới chắc chắn không ảnh hưởng đến hoạt động du lịch dịch vụ ở Vịnh đẹp thế giới Lăng Cô; đồng thời làng nghề được duy trì ổn định.
 
T. Hoài (ghi)

 

Hoài Thương

Chia sẻ bài viết


ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP