Kinh tế Công nghiệp - TTCN

17/10/2014 - 10:04

Nguội lạnh gạch nung – kì 1: Thừa gạch, thiếu công trình

TTH - Ngoài nguyên nhân cắt giảm đầu tư công, khiến nhiều công trình không thể khởi công như dự kiến, nguyên nhân quan trọng khác khiến gạch nung khó có “đất sống” như trước đây là do kể từ đầu năm nay, các công trình Nhà nước buộc phải sử dụng gạch không nung, bắt đầu từ TP Huế, sang năm triển khai về các huyện, thị xã.

Gạch nung chủ yếu được sử dụng cho công trình nhà ở tư nhân

Trên địa bàn hiện có 9 nhà máy sản xuất gạch nung. Tuy nhiên, trong số đó, hiện chỉ còn một vài nhà máy sản xuất hiệu quả, như Nhà máy gạch (NMG) Tuynen 1, Công ty CP 1-5, còn lại đa số là hoạt động cầm chừng và ngừng hoạt động.

Ngừng sản xuất, nợ lương công nhân

NMG Phong Thu nằm phía sau đường sắt Bắc Nam, cách Quốc lộ 1A chừng trăm mét về phía tay phải từ UBND huyện Phong Điền. Trên băng chuyền sản xuất gạch nung, tất cả vẫn còn dang dở. Từng viên gạch đã thành khuôn hình nối nhau san sát chờ ra lò nung. Khu vực bên ngoài, máy móc, xe vận chuyển nằm im ỉm. Cả đống gạch hàng ngàn viên được chất đầy khu vực giữa sân, ngay cạnh lối đi vào. Nhà bảo vệ đã bể một vài ô cửa kính. Bao trùm toàn bộ nhà máy là không gian im lìm, không một âm thanh, chứng tỏ nơi đây khá lâu đã không còn hoạt động.

Đứng trước cổng NM chừng nửa tiếng, chúng tôi may mắn gặp hai chị công nhân của một công ty may mặc trên địa bàn giờ tan tầm ngang qua. Thấy người lạ, hai chị dừng xe lại hỏi thăm. Biết chúng tôi đến tìm hiểu thông tin về NM, một trong hai người bộc bạch: “Nghỉ lâu rồi chị ơi. Có ai lui tới chi mô. Mới đầu còn thấy có bảo vệ, chừ bảo vệ cũng nghỉ luôn rồi. Chị muốn biết thông tin về xã mà hỏi”.

Ông Phan Thiên Định, Phó Giám đốc Sở Kế hoạch-Đầu tư cho hay, so với 2013, năm nay, tổng vốn tập trung cho đầu tư công giảm hơn nhiều, chỉ bằng khoảng hơn 60% so với năm ngoái. Tuy nhiên, mấy năm trước, công trình được lập ra rồi chờ vốn. Năm nay, chủ trương chung của tỉnh là nguồn lực bao nhiêu đầu tư bấy nhiêu, không lập công trình nhiều công trình để rồi thiếu vốn không thể đầu tư. Song, do quy định sử dụng gạch không nung với công trình vốn ngân sách Nhà nước trên địa bàn TP Huế, nên gạch nung không thể đứng chân tại công trình Nhà nước.

Chủ tịch UBND xã Phong Thu Nguyễn Văn Lịch lắc đầu: “Mang tiếng là chính quyền địa phương quản lý các hoạt sản xuất kinh doanh trên địa bàn, nhưng thực tế NMG Phong Thu có bao giờ báo cáo gì với chúng tôi đâu. Mấy năm trước khi xã có hoạt động gì liên quan mời bên NM thì họ cử người tới dự, còn không thì thôi. Họ ngưng hoạt động hay nghỉ hẳn chúng tôi cũng không biết cụ thể, vì họ không báo cáo. Trên địa bàn xã hiện vẫn còn nhiều lao động trước đây của nhà máy chừ nghỉ việc vẫn chưa nhận được lương, các khoản hỗ trợ, bảo hiểm thất nghiệp.”

Theo lãnh đạo Phòng Công thương huyện Phong Điền, việc NMG Phong Thu ngừng hoạt động ảnh hưởng đến đời sống của công nhân địa phương cũng như nguồn thu của ngân sách là việc hiển nhiên. Thế nhưng, để giải quyết vấn đề này, Phòng Công thương đã nhiều lần liên hệ phía lãnh đạo NM nhưng không được. Do đó, đơn vị cấp quản lý địa phương có nhiệm vụ báo cáo với lãnh đạo cấp huyện, sở ngành liên quan để xử lý.

Hoạt động cầm chừng

Theo Quyết định 567/QĐ-TTg, ngày 28-4-2010 của Thủ tướng Chính phủ, việc phát triển vật liệu xây không nung để dần thay thế vật liệu nung, nhằm hạn chế sử dụng đất sét và than, làm nguyên liệu sản xuất, bởi đây là nguồn tài nguyên không thể tái tạo, nhằm mục đích bảo vệ an ninh lương thực, tiết kiệm năng lượng, giảm khí thải CO2 từ các nhà máy sản xuất gạch nung ra môi trường.

Một số NMG khác dù chưa “chết” như NMG Phong Thu, song cũng hoạt động cầm chừng, như NMG Tuynen 2, Tuynen Huế. Theo lãnh đạo NMG Tuynen 2, dù công suất không lớn, khoảng 2 triệu viên tháng, nhưng phải chật vật lắm, lượng gạch sản xuất trong tháng mới tiêu thụ hết. Chủ yếu là nhờ các tháng mùa hè và công trình nhà ở tư nhân, các đại lý kinh doanh vật liệu xây dựng. Bây giờ đang bước vào mùa mưa nên lượng gạch tiêu thụ sẽ còn khó khăn hơn. Năm nay, dù doanh thu có khá hơn năm ngoái, song lãnh đạo NMG Tuynen 2 cũng chỉ mong hòa vốn. Công nhân dù thu nhập không cao nhưng không bị thất thu những tháng mùa mưa.

Với NMG Tuynen Huế, do quá trình sản xuất gặp nhiều khó khăn, nên tạm thời phải dừng sản xuất, chờ ra Tết khi thị trường bắt đầu sôi động trở lại mới tổ chức sản xuất. NM ngừng sản xuất cũng đồng nghĩa với việc hàng chục công nhân tạm thời mất việc làm, mất thu nhập.

Đề cập đến vấn đề chuyển đổi dây chuyền sản xuất gạch không nung, một số DN đang sản xuất gạch nung cho rằng, muốn chuyển đổi không phải dễ, cần một quá trình lâu dài, và quan trọng nhất vẫn là đầu ra. Nếu thị trường tiêu thụ tốt thì không có lý do gì DN không chuyển đổi.

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng, lâu nay các NMG nung sống được là nhờ công trình Nhà nước, nay thực hiện chủ trương mới, các công trình Nhà nước trên địa bàn TP Huế chỉ được phép sử dụng gạch không nung. Điều này dẫn tới tồn kho một lượng lớn gạch nung, khoảng 33 triệu viên, bằng 1/3 tổng công suất các NM trên địa bàn. Dù chủ trương chuyển đổi sản xuất gạch nung sang gạch không nung đã có, song cũng phải theo lộ trình, chứ không thể một lúc chuyển đổi toàn bộ các NMG. 

Ông Trần Đức Hiển, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Xây lắp tỉnh đơn vị có 75% cổ phần góp vốn tại NMG Phong Thu cho biết, phương án giải quyết mới đây đã được HĐQT thông qua là bán NMG Phong Thu lại cho một doanh nghiệp cùng ngành ở Hà Nội. Lý do phải bán cho doanh nghiệp này vì đây là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, cụ thể là sản xuất gạch. Do đó, máy móc, thiết bị, các loại tài sản tại NMG Phong Thu được sử dụng hiệu quả. Song, quan trọng nhất là những lao động trước đây tại NMG Phong Thu sẽ được nhận vào làm việc tại NM mới này theo cam kết giữa bên mua và bán. Ông Trần Đức Hiển cho hay, trong buổi làm việc với các bên liên quan, phía lãnh đạo NMG Phong Thu cam kết sẽ trả tất cả các khoản lương, bảo hiểm... cho người lao động sau khi hoàn tất việc bán lại NM cho đối tác.

(còn nữa)

Kỳ II: Chuyển đổi mới sống được

Bài, ảnh: Tâm Huệ

Chia sẻ bài viết


ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP