16/01/2014 - 05:50

Nhu cầu cao và kinh phí nhẹ

TTH - Với gần 1.000 di tích ở các loại hình, Thừa Thiên Huế vừa có thế mạnh nhưng đồng thời cũng đứng trước áp lực không nhỏ trong việc bố trí nguồn vốn hàng năm để cứu vãn sự xuống cấp của các di sản văn hoá – lịch sử trên địa bàn.

124,318 triệu đồng là tổng nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) năm 2014 mà Thừa Thiên Huế được trung ương phân bổ (con số này giảm 38%) cho năm 2014. Trong đó, vốn đầu tư phát triển 69,290 tỷ đồng, vốn sự nghiệp 55,058 tỷ đồng. So với năm 2013, hai nguồn vốn này giảm 28% và 48% theo thứ tự. Điều này đã cho thấy cái khó trong nhu cầu thực tiễn với năng lực được đầu tư ở 13 chương trình MTQG.

Nhìn ở một góc hẹp hơn ở lĩnh vực văn hóa, năm nay, chương trình MTQG được bố trí cho các di tích trên địa bàn đã được xác định cụ thể là 9,230 tỷ đồng. So với mục tiêu được đề ra cho cả năm bao gồm tu bổ tôn tạo tổng thể di tích Cố đô Huế; thanh toán khối lượng hoàn thành các dự án đang thực hiện dở dang và chuẩn bị đầu tư cho các dự án tu bổ, tôn tạo các di tích lịch sử văn hóa cách mạng để chuẩn bị cho kế hoạch năm 2015 và giai đoạn 2016-2020; hỗ trợ xây dựng 3 nhà văn hóa ở cấp xã và cấp thiết bị thông tin lưu động cho các xã, thôn có thể nhận thấy ngay là kinh phí đầu tư quá mỏng. So với năm 2013 với 101,387 tỷ đồng cũng từ nguồn chương trình MTQG này thì kinh phí năm nay chỉ bằng 9,1%.

Đó mới chỉ là con số của một năm. Ngay cả trong năm 2013, nguồn kinh phí tốt hơn nhiều lần nhưng cũng mới chỉ đáp ứng được một phần sự xuống cấp và hàng trăm công trình, hạng mục cần được đầu tư, tu bổ và tôn tạo hàng năm. Theo ông Phan Tiến Dũng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thì hiện nay, các di tích cấp tỉnh, nhất là các di tích lịch sử cách mạng ít được bố trí từ nguồn vốn địa phương và nếu có, cũng mới chỉ đáp ứng được 10% đến 20% so với yêu cầu thực tiễn. Sở cũng đã kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo UBND TP Huế, các huyện, thị xã nghiên cứu bố trí kinh phí để nâng cao nguồn đầu tư. Thực ra, các địa phương đều biết rõ vấn đề này, song nguồn ngân sách vẫn có nhiều việc cần được quan tâm bố trí, trong khi đó, việc huy động nguồn lực khác và mức độ xã hội hóa còn thấp, nếu không nói là chưa đáng kể. Đó cũng là nguyên nhân của việc chưa đạt được mục tiêu chống xuống cấp di tích.

Mật độ di tích dày đặc nhưng lại thưa vắng và còn nhiều hạn chế trong sự phối hợp, liên kết để khai thác các tour, tuyến du lịch cũng là giới hạn của việc huy động nguồn lực dịch vụ, du lịch. Cho đến bây giờ, đây vẫn là yếu điểm mà chúng ta chưa có giải pháp tháo gỡ rốt ráo. Tình trạng “ăn cây nào rào cây ấy” vẫn là kịch bản luôn được tái diễn và làm cho doanh thu của công ty du lịch này, doanh nghiệp lữ hành kia có lúc nhỉnh lên đôi chút nhưng không thường xuyên, chênh vênh và thiếu bền vững. Hệ quả là không có nguồn lực xã hội để tái đầu tư trở lại vào trùng tu, tôn tạo di tích và không chỉ ở trùng tu, tôn tạo di tích. Đi mãi thành đường, lâu dần thành thói, tính thụ động, trông chờ vào ngồn đầu tư của nhà nước do vậy đã bám rễ và trở nên khó thay đổi.

Nhưng trong mối tương quan này, đã có thể nhìn thấy sự chuyển dịch rõ nét khi Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế đang tích cực khai thác dịch vụ, xác định lại mối quan hệ phối hợp với các doanh nghiệp dịch vụ, lữ hành, xây dựng các chương trình khuyến mãi, kích cầu... để tăng lượng khách và tăng doanh thu. Thế nên dù chỉ được bố trí khoảng 6 tỷ đồng từ nguồn vốn chương trình MTQG nhưng trong năm nay, cùng với 43 tỷ đồng từ nguồn hỗ trợ có mục tiêu, Trung tâm đã có   40 tỷ đồng (vốn địa phương từ nguồn thu mà Trung tâm nộp ngân sách) để đầu tư trở lại cho các hạng mục trùng tu.

Hẳn nhiên, không phải di tích nào cũng có thế mạnh, song nếu biết cách, các di tích vẫn có sức hấp dẫn riêng từ những khác biệt được đánh thức. Và đó mới là điều cần được đầu tư để làm cho ý tưởng trở thành thực tiễn. Nó đồng thời cũng là tố chất nuôi dưỡng năng lực của những người làm dịch vụ văn hóa.

Hạnh Nhi

Chia sẻ bài viết


ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP