24/09/2015 - 18:36

Những nếp gấp ám ảnh

TTH - Tên tuổi của họa sĩ Nguyễn Trọng Khôi được khẳng định và xuất hiện trong danh sách hội họa sĩ trẻ Việt Nam từ trước 1975. Ông sinh năm 1947, định cư tại Hoa Kỳ vào năm 1988. Từ năm 1988 đến bây giờ, ngoài nhiều cuộc triển lãm ở Mỹ, ông đã trở về triển lãm tại Việt Nam nhiều lần.

Những thập niên trở lại đây, tên ông xuất hiện ở một số trang báo đã gây ít nhiều sự chú ý. Thật ra do hạn chế về không gian nên tôi chưa có dịp tiếp xúc với tác phẩm của họa sĩ Nguyễn Trọng Khôi mà chỉ nhìn một số ít tranh của ông trên một số website thuở internet và mạng xã hội chưa phát triển như bây giờ, thời điểm đó tôi chưa thật sự ấn tượng về số tranh rất ít mà tôi đã xem qua.

Họa sĩ Nguyễn Trọng Khôi đàn và hát cho nhà văn Nguyễn Quang Sáng, họa sĩ Đinh Cường và nhạc sĩ Trịnh Công Sơn (từ trái sang) cùng nghe

Tình cờ có người rất ngưỡng mộ tranh của họa sĩ Nguyễn Trọng Khôi đã gợi nhắc, nên tôi tìm lại, bất ngờ khi thấy bức tranh “No more trouble” đã hút ánh nhìn và tâm trí tôi vào trong đó. Qua mạng internet, tôi tìm thấy rất nhiều tác phẩm của ông, trong đó có bức hình họa sĩ Nguyễn Trọng Khôi cầm đàn guitar hát, họa sĩ Đinh Cường và nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cùng nhà văn Nguyễn Quang Sáng đang ngồi nghe. Nhắm mắt lại để mỗi bức tranh lần lượt hiện ra trong tâm trí, theo dõi sự rung cảm của trái tim, tôi tự hỏi tại sao đến bây giờ mình mới biết đến hội họa của Nguyễn Trọng Khôi. Được biết, ông vừa có triển lãm tại La Tour Effel (Đà Nẵng), với hơn 30 bức tranh sơn dầu cỡ vừa mang từ Boston (Mỹ) về trưng bày với công chúng yêu mỹ thuật Đà Nẵng vào cuối tháng 9/2015.

Cánh đồng Bạch Mã

Với hội họa của Nguyễn Trọng Khôi, có thể nhìn thấy năng lực sáng tạo của tác giả qua rất nhiều thể loại. Trong loạt tranh tĩnh vật, phong cảnh, thì tĩnh vật trong tác phẩm của ông ngoài kỹ thuật và sự biểu đạt về không gian,... còn gợi lên những kỷ niệm giúp người xem liên tưởng đến một quá khứ ảm đạm qua gam màu lạnh và buồn, hay một tương lai bấp bênh, trần trụi ẩn chứa trong những biểu tượng, những khoảng xám mơ hồ và những băn khoăn của tác giả cũng như của một thế hệ. Chỉ cần những viên bi, tác giả đã dẫn đưa người xem quay về với thế giới của tuổi thơ, nhưng gợi lên sự suy tư sâu lắng bằng cách sắp đặt có chủ ý. Bức “Cánh đồng bạch mã” là một khung trời lãng mạn trong gam màu sầu muộn như một cảnh hồi tưởng trong điện ảnh với nét mặt trầm lặng của cô gái và xa xa là những chú ngựa trắng đang gặm cỏ. Hình ảnh em bé được quấn trong chiếc khăn, nằm cô độc giữa không gian xám, loang lổ những đốm vàng cam hoen ố đã gây ấn tượng mạnh nơi người thưởng ngoạn. Ở đây, có thể là ám ảnh về một tuổi thơ bi đát, về thân phận của những đứa trẻ lạc loài, khi ánh mắt tôi dán chặt vào bức tranh này bất chợt giai điệu trong bản nhạc “Scarborough Fair” du dương vọng đến. Đôi khi, tôi cảm giác loạt tranh tả thực của Nguyễn Trọng Khôi là những giấc mơ nối nhau trong trí tưởng.

Tháp chuông cô đơn

Một serial tranh khỏa thân của Nguyễn Trọng Khôi đã dẫn đưa người xem về với thế giới hoang dã đầy ám gợi. Khi nhìn hình ảnh hai đứa bé tắm bên giếng xưa là cả một tuổi thơ hồn nhiên hiện về cùng tiếng nước vỡ ra. Hay bức “trên đỉnh núi” là cảnh hoang sơ của người con trai và người con gái đang tồn sinh. Cũng như bức tranh cậu bé há miệng đang hét giữa khoảng không úa vàng, hay bức người tiều phu ngủ trên núi, tác phẩm thiếu nữ ngồi bên bờ vực cùng những cánh chim lượn trên bầu trời ảm đạm đã cho thấy tranh khỏa thân của tác giả đầy chất lãng mạn biểu hiện.

Nhiều tác phẩm mang hàm lượng văn hóa lớn trong tranh của Nguyễn Trọng Khôi như bức tranh có những người chơi cồng chiêng ở vùng cao, hoặc những bức tranh với những biểu tượng là các cổ tự, những dụng cụ thô sơ, đã được ông thể hiện rất sinh động trong tông màu lạnh. Cũng không thể bỏ qua được những nếp gấp đặc biệt trong tác phẩm của họa sĩ Nguyễn Trọng Khôi, cái cách diễn đạt khác lạ, tạo nên các gút thắt, và sự lồi lõm trên bề mặt vật chất hay chỉ cần hai hình thể rời với các nếp gợn, lật của mảnh toan trong không gian trắng, đã dẫn đưa người xem liên tưởng đến sự rời rạc trong cuộc sống mà tác giả đang muốn kết nối lại hoặc là sự gợi tưởng đến một thế giới của tuổi thơ trong suốt.

Với họa sĩ Nguyễn Trọng Khôi, màu sắc và hình thể trong tác phẩm của ông đã ám ảnh người xem. Ở đó, người thưởng ngoạn nhận ra vẻ đẹp hoang sơ của thiên nhiên, nét thơ mộng của tâm hồn con người, và trong đó cũng hằn lên những vết thương đang được băng bó cùng nỗi muộn phiền ngơ ngác trên từng khuôn mặt. Trong mỗi bức tranh của người họa sĩ tài hoa này như tiềm ẩn một nét cô độc lạnh lùng ám ảnh người xem ngay cả khi họ rời ánh nhìn khỏi những khung tranh trước mắt mình. Nhìn lại các tác phẩm hội họa của Nguyễn Trọng Khôi, tôi nhận ra rất nhiều thể loại, trong đó, có cả phong cảnh, tĩnh vật lẫn siêu thực, biểu hiện, trừu tượng,...

Điều kỳ diệu trong tác phẩm của Nguyễn Trọng Khôi là ông chỉ cần vẽ những sự vật gần gũi, nhỏ bé mà chứa đựng cả vạn vật. Từ những điều đơn giản, bình thường đã gây ảnh hưởng và để lại cảm xúc mạnh nơi người xem.

Lê Huỳnh Lâm

Chia sẻ bài viết


ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP