21/04/2014 - 14:27

Những tấm lòng với bộ sách B.A.V.H

TTH - Ngày 16-11-1913, do đề xuất của Linh mục Leopol Cadiere (1869-1955), Hội Những người bạn Cố đô Huế (Asociation des amis du vieux Hue) được thành lập. Trong buổi lễ ra mắt tại Tân Thư Viện, Hội đã công bố Điều lệ, do Quyền Khâm sứ Trung Kỳ J.E. Charles duyệt ký ngày 14-11-1913.

Hoạt động thực sự đóng vai trò “xương sống” của Hội là ra mắt Tập san Những người bạn Cố đô Huế (Bulletin des amis du vieux Hue – B.A.V.H), kiên trì thực hiện sứ mệnh đã đề ra liên tục trong suốt 31 năm, cho tới khi phải đình bản năm 1944, vì những biến động đầy phức tạp của thời cuộc lịch sử. Nhìn chung, nội dung của Tập san tập trung vào những mảng chính: Kinh thành Huế và phụ cận, Lịch sử Huế và Annam, Nghệ thuật xứ Huế, Ngôn ngữ học - dân tộc học - văn hóa dân gian xứ Huế…

Bộ sách B.A.V.H

 
Nhận thức rõ giá trị của Tập san đối với việc cung cấp nguồn tư liệu quý nhằm phục vụ việc nghiên cứu lịch sử và văn hóa Huế trước mắt lẫn lâu dài, đồng thời góp phần giới thiệu hình ảnh Huế đến với đông đảo bạn đọc trong và ngoài nước, vào những năm cuối thập niên 80, đầu thập niên 90 của thế kỷ XX, Nhà xuất bản Thuận Hóa bắt đầu xây dựng ý tưởng, khởi động việc tổ chức dịch và xuất bản toàn bộ nội dung của Tập san này – một ý tưởng có thể nói là rất mạnh dạn, táo bạo vào thời buổi lúc bấy giờ… Nhiều tiếng nói ủng hộ hết sức chân thành, nhưng cũng không ít ý kiến tỏ vẻ lo ngại trước một công việc quá lớn “tiềm ẩn” những yếu tố “nhạy cảm” (tác giả của B.A.V.H có vị là linh mục, nhà truyền giáo, cả chánh mật thám, tướng tá trong đội quân viễn chinh thực dân…). Đó là thời điểm mà trước đó không lâu, Tổng Giám đốc UNESCO Amdou Mahtar M’Bow đã đến Huế và sửng sốt đánh giá Huế là “Bài thơ đô thị tuyệt tác” đồng thời tha thiết ra lời kêu gọi “Cứu vãn Huế” trước sự tàn phá của thiên nhiên và con người với toàn thế giới. Công bố được B.A.V.H bằng tiếng Việt, chắt lọc được tinh túy văn hóa, khoa học ở trong đó là góp lời có sức thuyết phục cho công cuộc “cứu vãn” đó. Bác Vương Hồng cùng nhiều anh chị em Nhà xuất bản Thuận Hóa ấm lòng xác định hướng đi đó.
Một loạt công việc phải lặng lẽ và quyết tâm triển khai. Trước hết phải xác định nguồn tư liệu. Bản gốc của bộ Tập san không dễ tìm thấy ở một địa chỉ, dù đó có thể là một thư viện danh tiếng như Thư viện của Trường Đại học Tổng hợp Huế (tiền thân là Thư viện của Viện Đại học Huế trước 1975), Thư viện Tổng hợp tỉnh; hay tủ sách gia đình nổi tiếng của những nhà nghiên cứu như Hồ Tấn Phan, Nguyễn Đắc Xuân, Phan Thuận An, Nguyễn Hữu Châu Phan…Cùng với việc đi tìm và gom dần tài liệu là phải tra cứu các bài nghiên cứu trên một số tạp chí trước đây để phối hợp xây dựng và hoàn chỉnh Bảng kê tác phẩm và tác giả nhằm hình thành nên diện mạo, hình hài ban đầu để nắm bắt và có “vốn” nội dung mà đi thuyết phục những “cửa” cần thiết. Dưới sự chỉ đạo của bác Vương Hồng, chúng tôi dần dần tiếp cận với những con người và công việc cần thiết. Những dịch giả đầu tiên đã đến với Nhà xuất bản: Đặng Như Tùng, Nguyễn Cửu Sà, Tôn Thất Hanh, Bửu Ý… rồi Hà Xuân Liêm, Đỗ Hữu Thạnh…Những trang bản dịch đầu tiên cũng lần lượt ra đời, chủ yếu là viết bằng tay. Thật cảm động, song cũng không ít mệt mỏi trong quá trình xử lý bản thảo (nào có như bây giờ, được công nghệ thông tin hỗ trợ). Ở hai đầu đất nước cũng cần sự ủng hộ nhiệt thành. Thủ đô Hà Nội: Bộ Văn hóa và Thông tin (với Bộ trưởng Trần Hoàn và Thứ trưởng Nguyễn Khoa Điềm…), Viện Sử học Việt Nam (với Viện trưởng Văn Tạo, Nguyễn Hồng Phong và các anh Trần Đức Cường, Dương Trung Quốc, Nguyễn Quang Ân, Nguyễn Quang Trung...), Đại sứ quán Cộng hòa Pháp tại Hà Nội… Bộ Văn hóa và Thông tin đồng ý giúp một khoản kinh phí ban đầu để sưu tầm tài liệu và tổ chức dịch thuật. Phía nam có Nhà sách Trẻ của ông Lê Nguyên Đại người Quảng Nam rất “máu” sách hay, Công ty Phát hành sách TP Hồ Chí Minh đồng ý phối hợp đầu tư và phát hành. Thế là bước đầu yên tâm!
Vậy mà mãi đến đầu năm 1997, ba tập đầu tiên của bộ sách mới được “ra lò”. Lãnh đạo tỉnh, lãnh đạo Cục Xuất bản, Bộ Văn hóa và Thông tin hoan nghênh. Bạn đọc nhiều nơi trong tỉnh, trong nước và ngoài nước khen ngợi, chờ đợi những tập tiếp theo.
Thấm thắt đã gần 20 năm trôi qua. Bác Vương Hồng, cụ Đặng Như Tùng… đã về với ông bà, tổ tiên. Những năm từ 1997 đến 2005, khi tôi công tác ở Nhà xuất bản Chính tri quốc gia, bộ sách do các anh Lê Dần, Lê Văn Điểm, Nguyễn Lương Hà tiếp tục phụ trách. Tháng 5-2005, về nhận lại nhiệm vụ tại Nhà xuất bản Thuận Hóa, tôi lại được cùng anh Điểm chung vai làm B.A.V.H !
Cho tới giờ đây, khi anh Lê Văn Điểm, Phó Giám đốc Nhà xuất bản, vừa mới đi xa tháng trước vì bệnh hiểm nghèo, bộ sách đã ra 27 tập, vẫn còn 6 tập đang vừa sửa morát vừa hoàn chỉnh chế bản, chưa đến tay bạn đọc được...
Một hành trình không ít vất vả, khó khăn, dầu dãi để có được một bộ sách quý!

Nguyễn Duy Tờ

Chia sẻ bài viết


ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP