Đời sống Đời sống

28/01/2017 - 14:16

Chuyện của một người “nước” Huế

TTH - Trận cười bất ngờ đến từ sự bông đùa đúng lúc của TS. Nguyễn Xuân Niệm với tư cách là chủ tọa buổi tọa đàm không chỉ xóa tan cái không khí ngột ngạt, sự dè chừng của những chủ nhà thùng nước mắm Phú Quốc (NMPQ) với “người bên ngoài” trong những ngày nước mắm truyền thống bị ảnh hưởng nặng nề bởi truyền thông “bẩn” mà còn như chiếc “cầu nối” đưa buổi tọa đàm giữa Tổ chức Thúc đẩy Ngoại thương Nhật Bản (JETRO) với Hiệp hội Nước mắm Phú Quốc (NMPQ) trở nên thân thiện và thành công vượt mong đợi.

“Đại sứ” nước mắm

Với khả năng pha trò bằng tiếng Anh, TS. Niệm đã gợi mở cho phía JETRO tự tin đặt ra nhiều câu hỏi “đi vào lòng” nhà thùng, như: cũng làm từ cá và muối, nhưng vì sao NMPQ lại có được màu cánh gián đặc trưng? ... Chính điều này đã khiến các chủ nhà thùng sẵn sàng “trải lòng”. Bà Hồ Kim Liên, Chủ tịch Hiệp hội NMPQ “phát pháo”: “Sau ướp với tỷ lệ 3 cá 1 muối, trong đó muối phải nhất thiết là muối Bà Rịa đã lưu kho từ 2 tháng trở lên để “giải phóng” hết các tạp chất, cá được đưa vào thùng gỗ được chế tác từ loại cây đặc hữu Phú Quốc, như: Bời lời, dên dên... để lên men tự nhiên trong 12 đến 18 tháng trước khi thu hoạch”.

TS. Nguyễn Xuân Niệm (thứ hai từ phải sang) hướng dẫn ngài Sasaki Shingo (JETRO) tham quan nhà thùng nước nắm Phú Quốc

Từ chỗ đến với NMPQ vì thấy tần suất xuất hiện cao trên công cụ tìm kiếm toàn cầu, sau khi được cười và trực tiếp lắng nghe chia sẻ từ chủ nhà thùng... ngài Shingo nhân viên điều tra thị trường của JETRO đã hối đồng nghiệp người Việt của mình là Đặng Thị Ngọc Sương xin được đi tham quan nhà thùng (cơ sở ủ, chượp nước mắm) ngay trong ngày làm việc đầu tiên, tức sớm hơn kế hoạch 1 ngày. Lý do được đưa ra là vì nghe đã thấy... hấp dẫn. Trong lúc chị Kim Ngân vừa hướng dẫn tham quan nhà thùng, vừa giới thiệu sơ lược quy trình sản xuất..., ông Shinggo đề xuất được nếm thử NMPQ ngay tại chỗ. Sau khi hít một hơi thật sâu, rồi chầm chậm nếm vị nước mắm, vị chuyên gia người Nhật đã đưa ra nhận xét: “Đây là lần đầu tiên chúng tôi “mắt thấy, tay sờ” quy trình sản xuất truyền thống độc đáo cho ra sản phẩm tự nhiên có vị đậm đà với mùi thơm đặc trưng và đặc hữu”. Không chỉ nói suông, thay mặt JETRO, ngài Shingo đưa ra cam kết hỗ trợ quảng bá NMPQ trên tạp chí JETRO vào số tháng 4/2017.

Buổi tọa đàm kết thúc tốt đẹp vượt mong đợi. Và dù không ai nói ra, nhưng có lẽ ai cũng hiểu chính TS Niệm là vị “đại sứ” tạo ra thành công này.

Thành công nhờ tiếng Anh

“Tôi xuất thân từ gia đình nghèo ở Huế, có được như ngày hôm nay là nhờ... tiếng Anh”, TS. Nguyễn Xuân Niệm, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Kiên Giang mở đầu buổi trao đổi theo phong cách rất Huế: trực diện, ngắn gọn và thẳng thắn. Chính vốn tiếng Anh đã đưa anh từ người Huế xa xôi, một người không có ai đỡ đầu, một người không có một lý lịch ưu tiên, một người không có nhiều thứ cần phải có,… nhưng nay lại có được nhiều thứ mà có lẽ đời công chức chỉ mơ có được một cũng đã mãn nguyện: tiến sĩ khoa học, điều phối viên cho nhiều dự án nước ngoài, có trên 20 lần xuất ngoại học tập, nghiên cứu tại nhiều quốc gia trên thế giới như: Mỹ, Italy, Hàn Quốc, Thái Lan, Trung Quốc, Hungari...

Xin ghi lại dưới đây một trong những câu chuyện đó. Sáng 4/5/2007 tức ngày thứ sáu, tại Sở Ngoại vụ Kiên Giang cho hay có 2 suất đi Hàn Quốc học 16 ngày về “Khai thác và sử dụng nước ngầm”, tại Seoul và Busan, Hàn Quốc do KOICA (Cơ quan Hợp tác Quốc tế của Hàn Quốc) tài trợ. Tiêu chuẩn để được “bay” là phải nói thông, viết thạo tiếng Anh, song, gần như hết hạn đăng ký mà vẫn chưa tìm được ứng viên. Nghe vậy, chuyên viên Niệm đăng ký thử. Qua mấy câu trao đổi bằng tiếng Anh, anh được chọn đến xứ kim chi.

Do phải bận lo thủ tục giấy tờ ở tỉnh suốt buổi chiều thứ sáu và trọn ngày thứ bảy để chủ nhật “bay” nên không kịp xin thị thực ở Tổng Lãnh sự Hàn Quốc tại Tp Hồ Chí Minh nên đến sân bay Seoul, anh không được nhập cảnh. Nhưng nhờ có vốn tiếng Anh, anh Niệm đã giải thích để bộ phận chức năng thông cảm cho trường hợp đặc biệt... Thế là thoát. Không chỉ nói được tiếng Anh dạng “phổ thông”, TS. Niệm còn giỏi cả trong lĩnh vực  anh không được đào tạo. Tốt nghiệp ngành “Trồng trọt”, rồi làm TS về côn trùng học, tức toàn ngành “trên trời” nhưng anh lại được UNEP (Chương trình Môi trường Liên Hiệp Quốc) chọn làm điều phối viên lĩnh vực “dưới biển”. Lý do cũng nhờ giỏi cả tiếng Anh chuyên ngành thủy, hải sản. Đó là năm 2005, rất tình cờ, vào “giờ chót” anh được đưa vào danh sách ứng cử viên Điều phối viên Dự án Điểm trình diễn Rạn san hô và Thảm cỏ biển tại Phú Quốc (Kiên Giang) trong 4 năm (2005-2008) cuối cùng anh lại là người duy nhất được UNEP “chọn mặt gởi... niềm tin” vì có vốn tiếng Anh đáp ứng nhu cầu công việc.

Một mình và tất cả

“Vì sao học và làm việc trong bối cảnh tiếng Nga “thịnh hành” nhưng anh lại giỏi tiếng Anh...?”,  không đợi tôi dứt lời, TS. Niệm cười rất tươi: “Nhờ chất Huế”. Năm 1976, sau khi học xong bậc tiểu học tại Trường tiểu học Thần Phù (Hương Thủy), do cuộc sống khó khăn, gia đình anh vào Nam kiếm sống tại bên bờ kinh Rọc Bà Ke (huyện Tân Hiệp - Kiên Giang). Trong hành trang ít ỏi trên đường tha hương của mình, cha anh luôn nhắc 2 món: cuốn hộ khẩu và cuốn học bạ. Nhớ lời cha, bất chấp cái nghèo, cái khó... anh quyết tâm đến trường. Ngôi trường đầu tiên khi vào Nam của anh là cấp 2 Cái Sắn.

Với giọng nói “cứng cứng” kèm theo những từ  lạ hoắc như: mô, tê, răng, rứa... đã để lại cho anh những kỷ niệm khó quên. “Thầy, cô và bạn bè kêu Niệm là người nước Huế”, TS. Niệm bồi hồi: “Nhưng thấy Niệm ham học, thầy cô và các bạn chẳng những không “phân biệt đối xử” mà còn tìm nhiều cách giúp”. Chính điều này đã chắp cánh cho chàng trai xứ Huế đi hết chặng đường phổ thông và đậu thẳng vào Khoa Trồng trọt (ĐH Cần Thơ) niên khóa 1983-1987. Đây là thời điểm thịnh vượng của tiếng Nga, nên nhiều sinh viên chọn làm ngoại ngữ chính. Riêng sinh viên Niệm lại quyết định chọn Anh văn. “Trong một lần dự buổi giảng của GS.TS Võ Tòng Xuân, nghe thầy nói tiếng Anh đã giúp thầy trong học tập và kết nối với bạn bè trên thế giới, nhớ đến lời cha dặn, Niệm lao vào học tiếng Anh”, TS. Niệm nhớ lại: “Hồi đó, phong trào tiếng Anh chưa cao và cũng không đủ tiền để dự các khóa dạy thêm nên chủ yếu là tự học”. Và chính nền tảng này đã tạo cho anh bệ phóng vững chắc: trở thành thạc sĩ, rồi tiến sĩ ngành nông nghiệp và giữ vai trò Phó GĐ Sở Khoa học và Công nghệ Kiên Giang.

Nguyễn Xuân Niệm SN 1964, ấp Phù Lương, xã Thủy Châu, H.Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế: Cử nhân trồng trọt (1987), Thạc sĩ Nông học (2000), Tiến sĩ Côn trùng nông nghiệp (2010).

- Điều phối viên Dự án Điểm trình diễn Rạn san hô và Thảm cỏ biển tại Phú Quốc (Kiên Giang) do UNEP (Chương trình Môi trường Liên Hiệp quốc) tài trợ.

-  Tham gia soạn thảo Bản hướng dẫn sử dụng bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên các vùng nước biên giới giữa Kampot (Campuchia) và Kiên Giang (Việt Nam) tại Kampot (Campuchia) do UNEP tài trợ.

Bài, ảnh: Lục Tùng

Chia sẻ bài viết


ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP