27/02/2021 - 14:58

Chuyện cùng đồng đẳng viên

TTH - Lẫn trong điệu nhạc du dương của quán cà phê chiều cuối năm, Hoàng Anh chia sẻ về những vui buồn của giáo dục viên đồng đẳng. Hoàng Anh là một trong những điển hình vừa được UBND tỉnh Thừa Thiên Huế tặng bằng khen vì những đóng góp nổi bật trong công tác phòng chống HIV/AIDS.

Các đối tượng thuộc nhóm MSM cần hiểu về những nguy cơ để bảo vệ bản thân tốt hơn. Ảnh: Tư liệu

Bước lên nhận bằng khen, Hoàng Anh đeo khẩu trang kín mít vì có phần ngại với mọi người. Nhưng trong câu chuyện với tôi, cậu lại chững chạc, cởi mở và rất chủ động. Hoàng Anh đang là sinh viên năm 3, Trường đại học Ngoại ngữ - Đại học Huế và đã có 2,5 năm là cộng tác viên đồng đẳng của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thừa Thiên Huế.

Chưa ý thức được nguy cơ

Giáo dục viên đồng đẳng là người có cùng hoàn cảnh với những đối tượng có nguy cơ nhiễm HIV cao, như: gái mại dâm, người nghiện ma túy, nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM). Nhưng khác là họ hỗ trợ cơ quan phòng, chống HIV/AIDS tiếp cận, tuyên truyền vận động những người cùng cảnh ngộ hiểu về các biện pháp phòng tránh HIV và kết nối những người có nguy cơ cao này tiếp cận các dịch vụ y tế về tư vấn xét nghiệm HIV.

Trở thành giáo dục viên đồng đẳng, với Hoàng Anh cũng là một cái duyên. Ban đầu, Anh được một người bạn kết nối, giới thiệu thực hiện tư vấn HIV ở Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thừa Thiên Huế. Trong lần đầu tiên tiếp cận Hoàng Anh, các tư vấn viên nhận thấy ở chàng trai trẻ này có sự hiểu biết rộng về người đồng giới, cách nói chuyện thu hút nên mời tham gia mạng lưới cộng tác viên. Đối tượng kết nối của Hoàng Anh chủ yếu là nam có quan hệ tình dục đồng giới.

Xu hướng lây nhiễm HIV đã và đang có sự chuyển dịch rõ rệt giữa các đối tượng có nguy cơ cao, từ nhóm nghiện chích ma túy, sang nhóm quan hệ tình dục nhiều người và nhóm phụ nữ bán dâm, nay là nhóm MSM. Đáng ngại, sự gia tăng số người nhiễm HIV trong nhóm MSM tăng nhanh đột biến. Năm 2019, trong số 98 người MSM được tư vấn xét nghiệm HIV, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thừa Thiên Huế phát hiện đến 20 trường hợp nhiễm HIV. 9 tháng đầu năm 2020, Trung tâm tiếp tục phát hiện 27 người nhiễm HIV thuộc nhóm MSM trong số 89 ca dương tính được ghi nhận.

Vậy nhưng, nhiều người thuộc nhóm MSM lại không nhận thức được nguy cơ lây nhiễm HIV đối với bản thân từ hành vi nam quan hệ tình dục đồng giới. “Có những bạn sinh viên khi được ướm hỏi về nguy cơ nhiễm HIV về khi là bản thân thuộc MSM còn hỏi lại rất ngây thơ: “Ủa, nam quan hệ với nam mà cũng lây nhiễm HIV nữa hả?” Nghĩa là, họ hoàn toàn không hiểu được những rủi ro đối với chính bản thân mình, trong khi đó là nguy cơ rất thực tế”, Hoàng Anh nói.

Chỉ mong được tăng phụ cấp

Hoàng Anh không ngần ngại khi chia sẻ mình là người đồng tính và nhờ đó Anh rất dễ “bắt sóng” người cùng hoàn cảnh. Tâm lý chung của người đồng tính là rất khép kín, không muốn người khác biết về mình. Nhưng nhờ lợi thế tương tác rộng trên mạng xã hội và các ứng dụng dành riêng cho người đồng tính, Hoàng Anh dễ dàng tiếp cận các đối tượng “cùng tần sóng” để kết nối tiếp cận tư vấn xét nghiệm HIV. Thêm nữa, Hoàng Anh cũng cho biết, hiện nay nhóm MSM đang thực sự “nở rộ” trong giới học sinh, sinh viên nên cũng không quá khó để tìm các đối tượng. Năm 2020, có thời điểm chỉ trong 3 tháng, Hoàng Anh đã giới thiệu được 60 người đến Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, vượt xa số lượng đã thực hiện cả năm trước đó.

“Nhiều lúc không tránh được những tình huống dở khóc dở cười. Có người nghi ngờ mình là nhân viên bán hàng đa cấp, hợp tác nửa vời. Người thì gạ tình trắng trợn, đòi thỏa mãn đã rồi mới chịu hợp tác tư vấn xét nghiệm HIV. Khi yêu cầu không được đáp ứng, nhiều người quay lại chửi, sỉ nhục đủ các kiểu. Gặp vậy, cũng đành chịu thôi. Bản chất của công việc giáo dục viên đồng đẳng vốn rất phức tạp rồi. Mình theo thì phải chấp nhận”, Hoàng Anh ngậm ngùi. Nhưng sự ngậm ngùi của Hoàng Anh cũng qua nhanh. Chàng trai trẻ cười nhẹ: “Năm ngoái em được nhận giấy khen của Sở Y tế. Năm nay em được nhận bằng khen của UBND tỉnh. Bấy nhiêu thôi em thấy sự vất vả mình bỏ ra cũng thỏa đáng và được khuyến khích hơn nhiều. Tuy nhiên, nếu có một mong ước khởi đầu một năm mới, em chỉ mong được tăng phí hỗ trợ thêm một chút, vì thực sự công việc này rất vất vả”. Rồi Hoàng Anh cụ thể hóa sự vất vả một cách ngắn gọn: “muốn khùng người”. Muốn khùng nhất là có buổi chiều dẫn 6-7 người ra tư vấn xét nghiệm tại Khoa Phòng, chống HIV/AIDS ở đường Nguyễn Văn Linh nhưng không ai trùng thời gian với ai.

“Mình kết nối, giới thiệu các đối tượng nguy cơ cao trong nhóm MSM với các dịch vụ y tế tư vấn xét nghiệm HIV và họ đồng ý tiếp cận thì mình cũng phải đi theo họ cho đến khi xong việc. Khổ nỗi, nhiều người trong nhóm MSM không muốn bất cứ ai nhận ra mình, nên mình phải theo sát và đảm bảo rằng không có người trong giới xuất hiện tại điểm tư vấn thì việc mới thành. Vậy nên, mong muốn được tăng mức hỗ trợ hàng tháng không phải là nỗi niềm của riêng em mà là của nỗi niềm chung của các cộng tác viên đồng đẳng”, Hoàng Anh bày tỏ.

ĐỒNG VĂN

Chia sẻ bài viết


ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP