![]() |
Trên cánh võng thời gian, hồ như mùa đông vừa nhẩn nha chao khẽ. Có phải ngọn bông lau tựa cây cọ mềm đã thầm viết lên gió khế ước bốn mùa, nên mùa đông đã dợm chân qua thềm vắng? Thu đã điềm nhiên đi qua, từ tốn mở những cánh cửa ẩn giấu một miền hương vẫn hằng say ngủ, một hồi chuông tịnh độ loang xuống từ vai núi, một giấc mơ có bóng người bộ hành lặng lẽ trong sương, tay ôm bó cúc vàng se sắt như màu trăng độ rằm…
Tôi rong ruổi qua những nẻo đường chớm đông bung biêng khói nắng. Đôi bên là những quãng đồng trải vàng đến chân trời vừa xong vụ gặt, mùi rơm mới còn bịn rịn len vào tóc gió buổi hoàng hôn. Rơm tươi được cuộn tròn thành từng bó, như vô vàn quân cờ trên cánh đồng hằn những luống rạ. Gió phóng túng thổi về từ nhánh sông nước dâng đầy tựa bầu sữa người mẹ vừa sinh con, in bóng một tảng mây hình bờm ngựa trôi đi trong vô ưu tĩnh tại. Trời lưng lửng chiều. Loài chim gọi bầy giấu mình vào bóng thẳm, tiếng hót liêu điêu đọng thành giọt buồn tan trong mắt người bể dâu. Đàn bò ở chân đồi lạ lẫm nhìn tôi, thoáng ngẫm ngợi điều gì rồi ẩn nhẫn bước tiếp, để lại bên lối mòn những chiếc bóng như thể đã trăm năm.
Và tôi chợt nhớ tiếng mẹ gọi tôi về ăn cơm, khi nắng đã tắt trên ngọn bạch đàn mà tôi vẫn rong chơi ngoài cánh đồng đầy gió. Như thuở nào tôi chưa làm một cánh chim xa mẹ, chiếc lược mòn vương tóc mẹ còn xanh. Mà thời gian mãi đành đoạn là những lằn roi buốt vào lòng đứa con cả đời vẫn tập làm người lớn. Đầu đông, những giọt mưa lấm tấm theo bước chân tôi trở về bên mẹ, nhìn nắng vừa hừng lên sau bóng mẹ về ngoài ngõ nhỏ, nhận ra tóc mẹ đượm một màu mưa thu…
Tôi lang thang qua những nếp nhà tịch mịch nhuốm hơi sương. Hoa mướp trên mái hiên nhà ai lẻ loi vàng dăm cánh mỏng, ngỡ như nắng muộn cuối ngày đã lặn hết vào những bông mướp ấy. Lần nào qua chốn này tôi cũng nhớ một bà cụ, cạn chiều lại bắc chiếc ghế cũ ra ngồi trước sân, sau lưng bà những cánh cửa mở chưa vội khép, đèn đóm trong nhà chưa vội chong. Lặng yên mặc tưởng và trầm mình thật sâu vào chạng vạng, bà đã tạc vào trí nhớ tôi một dáng ngồi khắc khoải. Ngoài hàng giậu, cây hoa giấy già trổ bờm hoa trắng muộn mằn. Tôi tự hỏi, bà đã ngồi như thế bao nhiêu buổi chiều từ ngày ông ra đi?
Những ngày sau này tôi trở về, khoảng sân ấy chỉ còn chiếc ghế cũ bần thần dăm ba đốm nắng. Cây hoa giấy đã già như không thể già hơn, đơm lên áo gió những cánh mỏng rạc rời. Ngỡ như bà cụ vẫn đang ngồi tĩnh lặng trên chiếc ghế quen thuộc, để bóng tối dần hòa tan bóng mình, buông một ánh nhìn như nhấn chìm cả mùa thu xa xôi.
Chớm đông, thuyền ai xuôi giữa đôi bờ thênh thang gió. Tháng ngày trôi tựa dòng sông quanh co phẳng lặng, vỗ vào lòng bao con sóng ký ức khôn nguôi. Tôi từng đọc ở đâu đó rằng: “Trưởng thành không chỉ là vấp ngã rồi đứng lên, không chỉ là bước chân ra thế giới rộng lớn, mà còn là nhớ đường trở về nhà”. Tôi đã về đây, dưới bóng quê nhà tựa câu ca dao chân phương liếp cà, cầu ao, bụi chuối, khẽ khàng tay mẹ nhóm lửa mỗi tinh sương. Êm ả một tiếng gà…