ClockChủ Nhật, 18/06/2017 08:57

Lu mắm rò góc bếp

TTH - Vô chợ miền quê Sịa, Thuận An, Vinh Thanh… mùa này, hay gặp mấy o, mấy mệ rao mời: “mắm rò đầu mùa đây mấy o mấy chú”. Ơ, răng lại là mắm rò đầu mùa…?

Thì ra đây là thứ mắm tươi làm xong vừa chín tới đem ra chợ bán cho khách sành ăn, không phải là thứ mắm để quá lâu hàng tháng. Thứ nữa là mắm rò đầu mùa thời khắc hè vừa sang, sau mùa mưa dầm lạnh lẽo, cái lưỡi quen ăn mắm nêm mắm cái, giờ lại nhớ cái mắm rò có con cá nhỏ giòn thơm.

Mắm rò, dưa gang kẹp với thịt heo ba chỉ luộc

Cái mắm rò đầu mùa còn là thức ăn ngay nên chi người làm cũng chỉ làm vừa ăn, không pha muối nhiều như các thứ mắm khác với mục đích để dành được lâu.

Mắm rò được người Huế làm từ loài cá kình lúc con cá còn nhỏ, dân gian còn gọi cá rò. Cá rò là loại cá sống tự nhiên, tụ tập thành đàn ở vùng phá Tam Giang, đầu hè nở dày đặc. Cá rò đánh bắt về chỉ dành làm mắm, tuyệt đối không hề bảo quản qua nước đá và hóa chất nên  mắm thơm ngon và không độc hại.

Các o, các mệ miền biển mua cá rò về, xóc cá cho sạch nhớt rồi để ráo nước. Sau đó muối cá theo công thức sáu phần cá một phần muối hột. Tỷ lệ này được coi là tỷ lệ vàng, mắm sẽ không quá mặn, ít muối hơn thì mắm sẽ mau chua, dễ hư hỏng.

Ướp muối xong, để chừng mười lăm đến ba mươi phút cho cá thấm đều muối. Sau đó, các mệ, các o cho vào lu vại, ém chặt xuống, đậy bên trên cái mo cau khô, rồi dùng nẹp tre gài bên trên cho con cá không  nổi lên. Xong  cho lu mắm vô góc bếp, để qua ba tuần là có thể ăn được.

Làm chén mắm rò để ăn với dưa gang cũng đơn giản. Lấy cái chén cho vài múi tỏi, trái ớt tươi vô lấy chày giã dập dập, cho thêm muỗng đường, rồi cho mắm vô trộn đều. Rứa là đã có chén mắm ngon, thơm nức mũi.

Bên kia phá Tam Giang là vùng đất hứa của dưa gang, thổ nhưỡng đất pha cát cùng với gió đầm phá và gió biển khiến loài dưa gang ở đây cho trái không to nhưng giòn, ngọt, mát và có mùi thơm dịu nhẹ. Dưa gang ăn kèm mắm phải hái khi dưa “trưởng thành”, ruột dưa đã đặc. Nếu hái sớm, dưa quá non thì ruột nhiều, cùi mỏng, ướt và nhão; hái muộn thì dưa già, vỏ dưa cứng, khó thấm và khó… mềm răng.

Làm đĩa dưa gang cho ngon mắt chỉ cần tỉ mỉ một chút. Chọn trái dưa thẳng thớm, có người thích để nguyên vỏ, có người lại gọt vỏ nhưng cũng có người thích gọt so le, sau đó bổ đôi, bỏ ruột, cắt lát mỏng, bày ra đĩa cho đẹp. Cuối cùng cho ít rau thơm, rau quế lên trên, cùng trái ớt đỏ cho bắt mắt.

Mâm cơm xứ Huế mùa hè có đĩa dưa gang với chén mắm rò khiến ta háo hức cầm đũa. Cá rò thịt mềm, ngọt, xương nhỏ, nên sau khi làm mắm có thể nhai nguyên con mà không sợ mắc xương. Cái thơm ngọt của mắm, có chút đăng đắng của mật cá, cái giòn của dưa, mùi thơm của rau thơm, rau quế, từng ấy hương vị khiến ăn xong miếng này lại muốn gắp ngay miếng khác. Tranh ăn như tranh mắm là rứa đó. Nhiều khi để nhiều hương vị hơn, người Huế thường ăn mắm rò, dưa gang kẹp với thịt heo ba chỉ luộc, hay có thêm đĩa nuốc nữa là “đắc địa”.

Người Huế đi xa nhớ quê nhà, là nhiều khi nhớ quay quắt cái chén mắm rò đầu mùa. Bởi mắm rò dù có đóng thẩu làm quà, cũng không sao tươi ngon như vừa khui từ lu mắm góc bếp…

Bài, ảnh: ĐẶNG NGỌC NGUYÊN

ĐÁNH GIÁ
Hãy trở thành người đầu tiên đánh giá cho bài viết này!
  Ý kiến bình luận

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Góc bếp bập bùng lửa sáng

Khép lại những ngày thu, cơn mưa lúc rạng sáng vỗ về giấc ngủ muộn mằn như một sự nuông chiều bé mọn.

Góc bếp bập bùng lửa sáng
Dư vị ngọt ngào từ góc bếp

Đó là những ký ức tươi đẹp nhất, là mảnh hồn riêng, là nỗi khát khao được trở về bên bữa cơm quê, bên gia đình yêu dấu.

Dư vị ngọt ngào từ góc bếp
Gây cảm xúc thẩm mỹ từ “cái sự chơi” không dễ

Chuyện xã Vinh Hưng, huyện Phú Lộc mua hơn 200 chiếc lu (đúc bằng bê tông) đặt hai bên đường QL 49B làm vật trang trí trong chương trình xây dựng nông thôn mới đã gây ra những phản ứng trái chiều. Phần lớn người dân bảo đẹp (theo Chủ tịch UBND xã khi lấy ý kiến tham khảo của người dân thì phần lớn là đồng ý). Người bảo xấu (không đồng ý – số ít).

Gây cảm xúc thẩm mỹ từ “cái sự chơi” không dễ
Góc bếp

Nó sà vô cái góc thân quen ấy sau khi thưa ba con mới về. Lần nào cũng vậy, nhất định là có mạ ở đó. Khi đang nhặt dở bó rau, lúc chiên xào chi đó cho bữa trưa, có khi chêm củi cho nồi cám heo sôi sùng sục. Hít hà mùi khói và bồ hóng thơm thơm, mở to mắt ngó nghiêng nào mẹt hột ném, gừng củ góc này, rổ khoai lang đọt bí góc kia, trái mít ai vừa hái thơm lan cả bếp. Mạ ơi! Ơ con về rồi hả? Mắt hấp háy vì khói nó thấy mình đã thật sự về nhà.

Góc bếp
Từ góc bếp ra thế giới

Mới đây, Michelle Huỳnh, một bà mẹ người Úc gốc Việt trở nên nổi tiếng khi tạo nhật ký món ăn trên instagram thu hút 50 ngàn người theo dõi.

Từ góc bếp ra thế giới

TIN MỚI

Return to top