Thế giới

IUCN: 25% cá nước ngọt trên toàn cầu có nguy cơ tuyệt chủng

ClockThứ Ba, 12/12/2023 14:05
TTH.VN - Theo bản Sách đỏ toàn cầu về các loài nguy cấp vừa được cập nhật ngày 11/12 của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), một phần tư các loài cá nước ngọt trên thế giới có nguy cơ tuyệt chủng và ít nhất 17% loài cá nước ngọt bị đe dọa đang bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu. Điều này nhấn mạnh tác động ngày càng tăng của biến đổi khí hậu do con người gây ra đối với động vật hoang dã trên hành tinh.

Australia dành ít nhất 30% diện tích đất để bảo tồn các loài có nguy cơ tuyệt chủngLHQ tổ chức hội nghị để bảo vệ động vật hoang dã di cư trước nguy cơ tuyệt chủngÚc: Nhiều loài động vật đối mặt nguy cơ tuyệt chủng do cháy rừngCá mập Địa Trung Hải đứng trước nguy cơ biến mất1.700 loài đứng trước nguy cơ tuyệt chủng do nhu cầu sử dụng đất gia tăng

Đánh giá mới cho thấy 25% loài cá nước ngọt có nguy cơ tuyệt chủng và ít nhất 17% loài cá nước ngọt bị đe dọa đang bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu. Ảnh: UICN

Bản cập nhật, được IUCN công bố tại Hội nghị thượng đỉnh khí hậu COP28 đang diễn ra ở UAE, cũng đồng thời phản ánh các mối đe dọa của biến đổi khí hậu đối với cá hồi Đại Tây Dương, rùa xanh… và tác động của việc khai thác và buôn bán trái phép gỗ gụ.

Tiến sĩ Grethel Aguilar, Tổng Giám đốc IUCN cho biết: “Biến đổi khí hậu đang đe dọa sự đa dạng của sự sống trên hành tinh chúng ta và làm suy yếu khả năng của thiên nhiên trong việc đáp ứng các nhu cầu cơ bản của con người”.

Bản cập nhật Sách đỏ IUCN này nêu bật mối liên hệ chặt chẽ giữa khủng hoảng khí hậu và đa dạng sinh học -  những vấn đề cần phải được giải quyết đồng thời. Sự suy giảm số lượng loài là một minh chứng về sự tàn phá do biến đổi khí hậu gây ra mà chúng ta vốn có thể ngăn chặn bằng các hành động khẩn cấp và đầy tham vọng, nhằm kiềm chế sự gia tăng nhiệt độ ở mức dưới 1,5 độ C.

Tình trạng các loài cá nước ngọt trên thế giới

Bản cập nhật mới này là đánh giá toàn diện đầu tiên về tình hình các loài cá nước ngọt trên thế giới, cho thấy 25% (3.086 trong số 14.898 loài được đánh giá) có nguy cơ tuyệt chủng. Ít nhất 17% các loài cá nước ngọt bị đe dọa cũng bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu, từ những tác động như mực nước giảm, chuyển mùa và nước biển dâng lên các con sông.

Cá nước ngọt chiếm hơn một nửa số loài cá được biết đến trên thế giới - một sự đa dạng hết sức đặc biệt vì hệ sinh thái nước ngọt chỉ chiếm 1% môi trường sống dưới nước. Những loài đa dạng này không thể thiếu đối với hệ sinh thái và rất quan trọng đối với khả năng phục hồi của nó.

Bà Kathy Hughes, đồng Chủ tịch nhóm chuyên gia về cá nước ngọt của IUCN cho biết điều này rất cần thiết đối với hàng tỷ người sống dựa vào hệ sinh thái nước ngọt và hàng triệu người sống dựa vào nghề cá. Theo bà, “đảm bảo các hệ sinh thái nước ngọt được quản lý tốt, duy trì dòng chảy tự do với lượng nước đầy đủ và chất lượng nước tốt là điều cần thiết để ngăn chặn sự suy giảm của các loài và duy trì an ninh lương thực, sinh kế và nền kinh tế trong một thế giới thích ứng với biến đổi khí hậu”.

Theo dữ liệu, từ năm 2006 đến năm 2020, quần thể cá hồi Đại Tây Dương trên toàn cầu đã giảm 23%, với mức xếp loại từ “ít được quan tâm nhất” trước đây giờ đã lên mức “gần như bị đe dọa” trong Sách đỏ IUCN.

IUCN cho biết sự nóng lên toàn cầu đang ảnh hưởng đến “tất cả các giai đoạn” trong vòng đời của cá hồi Đại Tây Dương, làm giảm nguồn thức ăn sẵn có, cho phép các loài ngoại lai xâm lấn mở rộng phạm vi, và làm tăng cái chết của cá hồi con do ô nhiễm nguồn nước, chủ yếu liên quan đến khai thác gỗ và nông nghiệp.

Trong khi đó, các quần thể rùa xanh ở Trung Nam Thái Bình Dương và Đông Thái Bình Dương cũng lần lượt được phân loại là “có nguy cơ tuyệt chủng” và “dễ bị tổn thương” trong bản cập nhật Sách đỏ IUCN.

Theo IUCN, nhiệt độ nước biển tăng làm giảm tỷ lệ nở thành công, và cỏ biển - nguồn thức ăn của rùa xanh cũng dễ bị ảnh hưởng bởi sự nóng lên của đại dương và thay đổi dòng hải lưu do thời tiết khắc nghiệt. Mực nước biển dâng cao đe dọa làm ngập tổ và chết đuối con non, trong khi rùa xanh trưởng thành thường bị chết do đánh bắt ngẫu nhiên trong quá trình đánh bắt công nghiệp và thủ công. Số lượng cũng giảm khi người ta thu hoạch rùa xanh và trứng của chúng để ăn hoặc bán ở chợ.

Đáng chú ý, nhu cầu không ngừng về cây gỗ gụ lá to (Swietenia macrophylla) tiếp tục đặt ra mối đe dọa lớn. Là một trong những cây lấy gỗ được săn lùng nhiều nhất về mặt thương mại trên thế giới, cây gỗ gụ lá to đã được phân loại lại từ “dễ bị tổn thương” thành “có nguy cơ tuyệt chủng” trong Sách đỏ IUCN. Thông tin mới tiết lộ rằng số lượng cây gỗ gụ trên khắp Trung và Nam Mỹ đã giảm ít nhất 60% trong 180 năm qua, do việc khai thác gỗ không bền vững, cũng như sự xâm lấn của nông nghiệp và đô thị vào các khu rừng nhiệt đới nơi nó mọc lên.

Những nỗ lực bảo tồn hiệu quả

Bên cạnh những cảnh báo, danh sách cập nhật cũng cho thấy sức mạnh của những nỗ lực bảo tồn.

Linh dương sừng kiếm (Oryx dammah) từng biến mất khỏi tự nhiên đã được các nhà bảo tồn đưa trở lại Tchad. Ảnh: Wikipedia

Tình trạng của linh dương sừng kiếm (Oryx dammah) đã được cải thiện, chuyển từ loài “tuyệt chủng trong tự nhiên” thành “có nguy cơ tuyệt chủng” sau khi các nhà bảo tồn tái giới thiệu thành công loài này ở Tchad.

Loài linh dương saiga (Saiga tatarica), sống trên khắp Kazakhstan, Mông Cổ, Nga và Uzbekistan, cũng được cải thiện từ mức “cực kỳ nguy cấp” sang mức “gần như bị đe dọa”. Số lượng linh dương saiga ở Kazakhstan - nơi sinh sống của 98% tổng số, đã tăng 1.100% trong khoảng thời gian từ năm 2015 đến năm 2022 và đạt 1,3 triệu con vào tháng 5/2022 nhờ các biện pháp thực thi chống săn trộm nghiêm ngặt.

Tuy nhiên, cả hai loài đều có nguy cơ bị đe dọa ngày càng tăng do biến đổi khí hậu ở những khu vực chúng sinh sống.

Linh dương sừng kiếm phải đối mặt với hạn hán thường xuyên và nghiêm trọng hơn ở vùng Sahel của châu Phi. Và theo các tác giả, vào năm 2015, linh dương saiga đã phải chịu “tử vong hàng loạt” do “nhiệt độ và độ ẩm cao bất thường” trong khu vực.

“Để đảm bảo kết quả của hành động bảo tồn được bền vững, chúng ta cần giải quyết dứt điểm các cuộc khủng hoảng về khí hậu và đa dạng sinh học vốn có mối liên hệ với nhau”, Chủ tịch IUCN Razan Al Mubarak nhấn mạnh.

BẢO NGHI (Lược dịch từ AFP & UICN)
ĐÁNH GIÁ
Hãy trở thành người đầu tiên đánh giá cho bài viết này!
  Ý kiến bình luận

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM

Biến đổi khí hậu có thể khiến GDP toàn cầu năm 2050 giảm gần 20%

Một nghiên cứu do chính phủ Đức hỗ trợ cho thấy đến giữa thế kỷ này, thiệt hại đối với nông nghiệp, cơ sở hạ tầng, năng suất và sức khỏe con người do biến đổi khí hậu ước tính có thể lên đến khoảng 38.000 tỷ USD/năm, tức gần 1/5 GDP toàn cầu, bất kể nhân loại có cắt giảm khí carbon gây ô nhiễm mạnh mẽ đến đâu.

Biến đổi khí hậu có thể khiến GDP toàn cầu năm 2050 giảm gần 20
Australia cảnh báo rủi ro tài chính nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu

Một báo cáo mới của Chính phủ Australia cảnh báo rằng tình trạng biến đổi khí hậu ngày càng tồi tệ ở nước này có thể khiến các công ty bảo hiểm và ngân hàng rút dịch vụ của họ khỏi các cộng đồng dễ bị tổn thương trước các sự kiện cực đoan. Điều này có thể gây ra “hiệu ứng xếp tầng” trên toàn bộ nền kinh tế.

Australia cảnh báo rủi ro tài chính nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu
Biến đổi khí hậu tác động không cân xứng đến phụ nữ nông thôn

Các cộng đồng nông thôn trên toàn thế giới đang phải vật lộn với những thách thức ngày càng tăng do cuộc khủng hoảng khí hậu gây ra. Khi thiên tai xảy ra thường xuyên và nghiêm trọng hơn, các điều kiện môi trường ngày càng khắc nghiệt hơn, gánh nặng đối với những cộng đồng này càng tăng lên. Tuy nhiên, phụ nữ là người phải chịu gánh nặng nặng nề nhất từ những tác động này, bao gồm cả những tổn thất đáng kể về tài chính.

Biến đổi khí hậu tác động không cân xứng đến phụ nữ nông thôn
1/5 các loài cá trên sông Mekong đối mặt nguy cơ tuyệt chủng

Một báo cáo mới của các nhóm bảo tồn vừa công bố hôm nay (4/3) cho biết sự phát triển không bền vững đang đe dọa sức khỏe và sự đa dạng của quần thể cá ở sông Mekong, với 1/5 loài cá trên huyết mạch chính của Đông Nam Á đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng.

1 5 các loài cá trên sông Mekong đối mặt nguy cơ tuyệt chủng
Return to top